ست، در آن صورت از او پيروي كن و اگر حق با شما بود، او از شما پيروي مي كند، و يا اين كه شما به تفاهم نمي رسيد و اختلاف ميان شما باقي مي ماند و از اختلافاتي است كه بر حسب دلايل توجيه پذير است و گنجايش دارد، در اين صورت شما بايد از بد گفتن و عيب جويي از اين عالم خود را بازداري،‌ و او نظر خودش را بگويد و شما نظريه خودتان را. 

الحمد لله ... اختلاف فقط در اين زمان نبوده؛ بلكه از عهد صحابه تا به امروز بين علما اختلاف نظر بوده است. اما اگر مشخص شد كه فلان عالم اشتباه كرده؛ اما او به خاطر به كرسي نشاندن حرفش اصرار مي ورزد بر شما لازم است كه اشتباه او را توضيح دهيد و از او دوري كنيد، اما نه بر اساس عيب جويي از اين عالم و گرفتن انتقام از ايشان؛ زيرا احتمال دارد كه اين عالم در غير آنچه كه شما با او مناقشه كرده اي سخن حقي را بگويد و مردم را درست راهنمايي كند. 

مهم اين است كه من برادرانم را از اين بلا و از اين بيماري بر حذر مي دارم، و از خداوند مي خواهم كه مرا و آنها را از هر آنچه به زيان دين و و دنياي ماست نجات دهد.

شيخ ابن عثيمين – كتاب الدعوة (5)، (2/62 – 64 ) [118 ] ارائه ي دادخواست و شكايت عليه ظالم به حاكم و نماينده ي ايشان 

س: آيا ارائه ي دادخواست و شكايات به عموم مردم عاقلانه است؟ راه درست آن چيست؟

ج: دادخواست و شكايت بايد به وليّ امر و حاكم يا نائب او ارائه شود، و ارائه ي آن به غير از حاكم و نزد عموم مردم بر خلاف منهج و شيوه ي اسلام در اجراي حكم و سياست است. براي هيچ كس جايز نيست كه علاوه از وليّ امر، خود را به عنوان مرجع مردم منصوب كند، چون اين كار از مبادي خروج عليه حكام است: (وَمَنْ يُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءَتْ مَصِيرًا (115) نساء ) 

[و هر كس با پيامبر مخالفت كند بعد از آنكه هدايت براي او روشن گرديده و غير از راه مؤمنان را در پيش بگيرد ،‌او را به مهبتي كه روي آورده بر مي گردانيم و او را به دوزخ مي بريم و چه بد سرنوشتي است .] 

پس در اسلام هرج و مرج و اغتشاش نيست،‌ بلكه هرج و مرج و اغتشاش از دستاورد نظام هاي كفر و منافقين است. نظام اسلام قانونمند است. 

شيخ صالح فوزان – الإجابات المهمة 1/26 [119] كسي كه از ديگران غيبت مي كند بايد او را نصيحت كرد 

س:‌ دوستاني در محل كار دارم كه اغلب حرفهايشان در مورد دختران دانشجو و خانم معلمهاست، بارها آنان را نصيحت كرده ام كه از اين حرفها دست بكشند آن ها نصيحتم را گوش مي كنند اما ديري نمي گذرد كه مجدداً به اين حرفها روي مي آورند، و اين ماجرا هميشه تكرار مي شود ...من بايد چه كار كنم؟ آيا بنده گناهكار مي شوم؟ 

ج: بسم الله الرحمن الرحيم، و الحمد لله رب العالمين و الصلوة‌ و السلام علي نبينا محمد و علي آله و صحبه اجمعين 

شما خواهر محترم تا وقتي كه آنها را نصيحت مي كنيد و از سخنان ناروا باز مي داريد شما بر خير و نيكي هستيد. اگر اين زنان به نصيحت شما گوش كنند به نفع آنان است. اگر نپذيرفتند شما بر خير و نيكي هستيد و آن ها مرتكب گناه شده اند، اما با وجود اين شما به نصيحت آن ها ادامه بده حتي اگر دوباره كارشان را تكرار كنند،‌ چون اميد است كثرت دعوت و نصيحت به سوي خدا نتيجه دهد و فرد از گناه دست بكشد. همه بايد زبانهايشان را از سخن حرام حفاظت كنند، و بدانند كه هر چه آن ها در مورد كسي بگويند كه آن فرد اگر بشنود ناراحت مي شود روز قيامت به سبب آن مجازات مي شوند، و از نيكي هايشان گرفته مي شود و به نيكي هاي كساني اضافه مي گردد كه اينها غيبت آن ها را مي كرده اند. 

 شيخ ابن عثيمين – دليل الطالبة المؤمنة ص 35  [120] حكم قطع رابطه با كسي كه از ديگران غيبت مي كند 

س: دوستي دارم كه بسياري از وقت ها با آبروي مردم بازي مي كند و غيبت مي نمايد، او را نصيحت كرده ام اما بي فايده است، ظاهراً او به اين كار عادت كرده است، البته گاهي در مورد مردم از روي حسن نيت سخن مي گويد، آيا قطع رابطه با ايشان جايز است؟ 

ج: سخن گفتن در مورد مردم به گونه اي كه دوست ندارند غيبت و حرام مي باشد؛ بلكه از گناهان كبيره است؛‌ چون خداوند متعال مي فرمايد:‌ « وَلَا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ (12) حجرات » [و غيبت يكديگر را نكنيد آيا كسي از شما دوست دارد كه گوشت برادر مرده اش را بخورد قطعاً آن را نمي پسنديد و از خدا بترسيد، بيگمان خداوند توبه پذير مهربان است .] 

مسلم در صحيح خود از ابو هريره رضي الله عنه و او از پيامبر صلي الله عليه و سلم روايت مي كند كه فرمود:[ أَتَدْرُونَ مَا الْغِيبَةُ؟ " قَالُوا: اللهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ، قَالَ: " ذِكْرُكَ أَخَاكَ بِمَا يَكْرَهُ "، قِيلَ: أَفَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ فِي أَخِي مَا أَقُولُ؟ قَالَ: " إِنْ كَانَ فِيهِ مَا تَقُولُ: فَقَدْ اغْتَبْتَهُ، وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِيهِ مَا تَقُولُ: فَقَدْ بَهَتَّهُ] 

« آيا مي دانيد غيبت چيست؟ گفتند: خدا و پيامبرش بهتر مي دانند، فرمود: ياد كردن شما از برادرت به گونه اي كه نمي پسندد، گفتند: اگر عيبي را كه مي گوييم در برادرم وجود داشته باشد؟ فرمود: اگر آنچه مي گويي در او باشد او را غيبت كرده اي و اگر نباشد به او تهمت زده اي[1] . » 

در حديث صحيح از پيامبر صلي الله عليه و سلم روايت است كه فرمود:[ لَمَّا عُرِجَ بي مَرَرْتُ بِقَومٍ لَهُمْ أظْفَارٌ مِنْ نُحَاسٍ يَخْمِشُونَ وُجُوهَهُمْ وَصُدُورَهُمْ؛ فَقُلْتُ: مَنْ هؤُلاءِ يَا جِبرِيلُ؟ قَالَ: هؤُلاءِ الَّذِينَ يَأكُلُونَ لُحُومَ النَّاسِ وَيَقَعُونَ في أعْرَاضِهِمْ] [2]

« وقتي به معراج رفتم از كنار گروهي عبور كردم كه ناخن هاي مسي داشتند كه چهره ها و سينه هايشان را با آن مي خراشيدند؛ گفتم: اي جبرئيل اينها چه كساني هستند؟ گفت: اينان كساني هستند كه گوشت مردم را مي خورند و عزت و آبروي مرد مردم را مي برند»،‌ ابن مفلح[3] مي گويد اسناد اين روايت صحيح است.

 ابن مفلح مي گويد: ابو داود با اسناد حسن از ابوهريره و او از پيامبر صلي الله عليه و سلم روايت مي كند كه فرمود:[ إِنَّ مِنْ أَرْبَى الرِّبَا الِاسْتِطَالَةَ فِي عِرْضِ الْمُسْلِمِ بِغَيْرِ حَقٍّ] 

« بدترين ربا خواري توهين ناحق به آبروي مسلمان است[4] . » 

 بر شما و برمسلمين واجب است كه با كسي كه غيبت مسلمين را مي كند همنشين نشوي، و چنين فردي را نصيحت كني و به او اعتراض نمايي و او را از اين كار باز داري،‌ چون پيامبر صلي الله عليه و سلم مي فرمايد:[ مَنْ رَأى مِنْكُمْ مُنْكَراً فَلْيُغَيِّرْهُ بِيَدِهِ، فَإنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِلِسَانِهِ، فَإنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِقَلْبِهِ، وَذَلِكَ أضْعَفُ الإيمَانِ] 

« هر كسي از شما منكري را ديد بايد آن را با دستش تغيير دهد و اگر نتوانست با زبانش و اگر 