افته اند، چون كسي كه بيهوش است وقتي كه آيات و دعاها بر جني كه در بدن او هست تأثير مي گذارد و جن از بدن انسان جدا مي شود، قرآن همان طور كه خدا فرموده شفا است و بر شنونده تأثير مي گذارد؛ حتي اگر خواننده بر مريض دم نكند. خواندن دعا با روش شرعي اين است كه دعا خوان به مريض نزديك مي شود، آيات را بر او مي خواند و بر او فوت مي كند و اندكي از آب دهانش را كه (با آيات قرآن متبرك شده است) با دستش بر بدن بيمار بكشد، دعا خوان آيات و دعاها را به گوش بيمار مي رساند تا بيمار متأثر شود پس اگر بر هر نفر جدا دعا خوانده شود بهتر است، و اگر مشكل باشد با بلندگو بخواند، بايد دانست كه تأثير آن از قرائت فردي كمتر است. والله اعلم. 

 فتوا با امضای شيخ ابن جبرين[60] حكم دست كشيدن بر محل درد به هنگام خواندن آيات قرآن 

س: فردي هست كه با دعاهاي شرعي كه از پيامبر صلی الله علیه وآله وسلم ثابت هستند و با دعاهايي كه در كتاب «صحيح الكلم الطيب» ابن تيميه و (الوابل الصيب) ابن قيم آمده اند، بر مردم دعا مي خواند، بعضي از مردم كه بيماريهاي جسمي مانند سرطان و غده و غيره دارند نزد او مي آيند، او بر آنها قرآن و دعاهايي را كه از پيامبر صلی الله علیه وآله وسلم ثابت و بعضي از دعاهاي مجرّب، كه از شرك خالي هستند مي خواند بر دست راستش فوت مي كند و دستش را بر محل درد مي مالد، چون پيامبر چنين مي كرد و مي گفت: « أَذْهِبِ الْبَاسَ، اشْفِهِ وَأَنْتَ الشَّافِى، لاَ شِفَاءَ إِلاَّ شِفَاؤُكَ، شِفَاءً لاَ يُغَادِرُ سَقَمًا »[1]

 عثمان بن عاص رضی الله عنه به پیامبر گفت: از وقتي كه مسلمان شده در بدن خود دردي را احساس مي كند، پيامبر صلی الله علیه وآله وسلم به او گفت: «ضَعْ يَدَكَ عَلَى الَّذِي تَأََلَّمَ مِنْ جَسَدِكَ، وَقُلْ: بِسْمِ اللهِ - ثَلاَثاً - وَقُلْ سَبْعَ مَرَّاتٍ: أَعُوذُ بِاللهِ وَقُدْرَتِهِ، مِنْ شَرِّ مَا أَجِدُ وَأُحًاذرُ»[2] 

«دست خود را در جاي درد بگذار و سه بار بسم الله بگو و هفت بار بگو: أَعُوذُ بِاللهِ وَقُدْرَتِهِ، مِنْ شَرِّ مَا أَجِدُ وَأُحًاذرُ » 

بنابراین آيا اين دعا خوان اگر بر محل درد دستش را بگذارد جايز است؟ آيا از اينكه پيامبر صلی الله علیه وآله وسلم به صحابي گفت: دستت را بگذار، چنين فهميده مي شود كه گذاشتن دست از اسباب شفا است؟ با توجه به اينكه اين تجربه شده و خداوند بسياري از مردان و زنان را شفا داده است. 

ج: خواندن دعا به صورت مذكور اشكالي ندارد، چون قرآن شفا است همان طور كه خداوند مي فرمايد: « قُلْ هُوَ لِلَّذِينَ آَمَنُوا هُدًى وَشِفَاءٌ»[فصلت-44] 

«و ما آیاتی از قرآن را فرو می فرستیم که مایه ی بهبودی و رحمت مومنان است، ولی بر ستمگران جز زیان نمی افزاید »

همچنين گذاشتن دست بر محل درد و دست كشيدن بر آن بعد از دم كردن اشكالي ندارد، همان طور كه خواندن و سپس فوت كردن بر همه بدن و يا محل درد جايز است؛ به دليل احاديث مذكور. 

فتوا با امضای شيخ ابن جبرين
--------------------------------------------------------------------------------
[1] البخاری (5675) و مسلم (2191)
[2] مسلم (2202)[61] آيا زن محل درد را براي دعا خوان و دَم کننده برهنه كند؟ 

س: همان طور كه مي دانيد بسياري از مردم از بيماريهايي رنج مي برند كه براي آن علاجي طبّي نمي يابند، از اين رو به بعضي از علماي نيك و از اهل تقوا مراجعه مي كنند تا بر آنها دعا بخوانند، بعضي از اين بيماران زن هستند و محل دردشان سر يا سينه يا دست ها يا پاهايشان است، آيا اگر ضرورت باشد برهنه كردن اين جاها جايز است؟ حدود برهنه كردن به هنگام خواندن چقدر است؟ 

ج: اگر همان طور باشد كه شما در سؤال گفته اي، يعني دعا خوان انسانی پرهيزگار و صالح باشد و در دين و اخلاقش مورد اعتماد باشد، و بگويد محل درد بايد برهنه شود تا مستقیماً بر آن دم کنم، برهنه كردن آن اشكالي ندارد؛ اما اين كار بايد در حضور محرم باشد به گونه اي كه دعا خوان و زنِ بيمار تنها نباشند، چون تنها بودن با زن نامحرم جايز نيست. 

فتوا با امضای شيخ ابن عثيمين[62] حكم بستن چشمها هنگام دعا خواندن بر زن

س: مردي را مي شناسيم كه اهل تقوا و درستكاري است و از نظر دين و اخلاق فردي مورد اعتماد است، حافظ قرآن است، او مردم را با دعاهاي ثابت از قرآن و سنت معالجه مي كند، زنهاي بيمار به او مراجعه مي كنند و بعضي از اين زنها كه جن زده هستند هنگام خواندن دعا بر آنان بدون اراده خود را برهنه مي كنند، از اين رو شيخ، قبل از خواندن دعا چشمهايش را مي بندد تا بدن زن را نبيند، وچون درد در بدن بيمار از جايي به جايي ديگر منتقل مي شود، او موضع درد را با خواندن دعا و آيات و اوراد دنبال مي كند در حالي كه محرم زن وجود دارد... نظر شما در مورد حكم شريعت درباره چنين كاري چيست؟

ج: بهتر است كه در چنين مواقعي زنها به دعا خوانهاي زن مراجعه كنند يا يكي از محارمش كه فردي صالح و متقي است به علاجش بپردازد، اگر زن دعا خواني در دسترس نباشد و يا محرمي موجود نباشد، مردي كه چشمهايش را مي بندد به علاج او بپردازد و فتنه اي هم در كار نباشد جايز است، در غير اينصورت دعا خوان با خواندنِ دعا روي آب يا روغن اكتفا كند و بيمار از آن آب يا روغن بخورد. 

فتوا با امضای شيخ ابن جبرين[63] دم كردن همزمان بر دو زن و بيشتر در حكم خلوت نيست

س: اگر جمعي از زنان در مكاني حاضر باشند و كسي بر آنها دعا بخواند؛ و در صورت غلبه بيهوشي و بيماري بر يكي از آنان، محرم آن زن هم حاضر باشد آيا اين كار در حكم خلوت با آنان است؟ 

ج: در صورتي كه جمعي از زنان در مكاني باشند و مردي در آنجا حاضر شود تا بر آنان آيات و دعا را قرائت كند، در حكم خلوت نيست؛ زيرا هر گاه مردي نامحرم با زني نامحرم در يك مكان تنها باشند اين در حکم خلوتي است كه شريعت از آن نهي فرموده. رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم مي فرمايد: « أَلاَ لاَ يَخْلُوَنَّ رَجُلٌ بِامْرَأَةٍإِلاَّ كَانَ ثَالِثَهُمَا الشَّيْطَانُ »[1] « هيچ مردي با زني خلوت نمي كند؛ مگر اينكه سومين آنها شيطان است»

 بنابراين اگر انساني نيك و اهل تقوا براي معالجه بيماريِ خانمي كه جادو شده يا چشم زخم خورده و يا دچار جن زدگي شده است، در حضور جمعي از زنان حاضر شود و بيمار را دم كند و آيات قرآن را بر او تلاوت كند اين عمل در حكم خلوت نيست؛ زيرا اين كار در حضور افراد زيادي صورت مي گيرد. اما بهتر آن است مردي كه آيات را تلاوت مي كند اين كار را از پشت پرده انجام دهد، و در صورت نياز بدون حائل به زن دست نزند اگر احتمال بيهوشيِ بيمار مي رود يكي از محارم زن آنجا حاضر شود و در این صورت به زن كمك كند تا بدنش را بپوشاند. والله اعلم 

فتوا با امضاي شيخ ابن جبرين 
--------------------------------------------------------------------------------
[1]  جزء من حدیث أخرجه: أحمد (1/18،26)، والترمذی (2165)، و قال:«حسن صحیح غریب»، و ابن حبان (4576،5586،6728،7254)، والطبرانی فی «الصغیر» (245)، و «الأوسط» (1659،2929،7249)، و الحاکم 1/114،115،(387،390) و صححه و وافقه الذهبی. و هو فی «صحیح الجامع» للألبانی برقم (2546)[64] 