[37] استنجا با آب و سنگ

س:آيا استنجا كردن قبل از هر وضو لازم است؟

ج: استنجا به هنگام هر وضو لازم نيست، بلكه استنجا پس از قضاي حاجت لازم است كه در اين صورت اندام خود را بايد تميز بشويد (يا بوسيله‌ي سنگ يا دستمال صاف كند). سپس وضوي كامل بگيرد.

و بالله التوفيق، و صلي الله علي نبينا محمد و آله و صحبه و سلم 

 فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (5/102)<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:478.txt">كيفيت وضوي كامل</a><a class="text" href="w:text:479.txt">شخص فاقد اعضا چگونه وضو بگيرد؟</a><a class="text" href="w:text:480.txt">در اثناي وضو چه اذكاري ثابت است؟</a><a class="text" href="w:text:481.txt">حكم شستن بيني [استنشاق] در وضو</a><a class="text" href="w:text:482.txt">ريش چه زماني خلال كرده مي‌شود؟</a></body></html>[39] كيفيت وضوي كامل

س: شخصي وضو مي‌گيرد و يكي از فرايض را فراموش مي‌كند، تكليفش چيست؟

ج: بر وضو كننده لازم است كه بطور كامل، مرتب و پي در پي مانند رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم وضو بگيرد.

عثمان بن عفان رضی الله عنه ظرف آبي براي وضو خواست، ابتدا، سه بار آب ريخت و دست‌ها را (تا مچ) شست. سپس با دست راستش از ظرف، آب برداشت و مضمضه و استنشاق كرد. يعني آب در دهان نمود و بيني خود را تميز كرد. و بعد، سه بار صورتش را شست.

آنگاه، دو دستش را تا آرنج، سه بار شست. و در آخر، سرش را مسح نمود و پاهايش را تا قوزك، سه بار شست، و بعد گفت: رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم را مشاهده كردم كه چنين وضو گرفت و فرموده:[ مَنْ تَوَضَّأَ نَحْوَ وُضُوئِي هَذَا ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ لَا يُحَدِّثُ فِيهِمَا نَفْسَهُ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ] [1]  

«هر كس، مانند اين وضوي من، وضو بگيرد و با اخلاص، دو ركعت نماز بخواند، و در آن فكرش را (به مسائل دنيوي) مشغول نكند، الله تعالي گناهان (صغيره) گذشته‌اش را مورد عفو قرار خواهد داد». 

بنابراين هر كس فرضي را از فرايض وضو را مانند شستن صورت يا دستها را ترك كند وضويش باطل مي‌گردد.

و بالله التوفيق، و صلي الله علي نبينا محمد و آله و صحبه و سلم 

فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (5/230)
--------------------------------------------------------------------------------
[1].  بخاري (159) و مسلم (226).[40] شخص فاقد اعضا چگونه وضو بگيرد؟

س: شخصي دستش تا بازو و يا پايش تا زانو قطع است، اين شخص چگونه وضو بگيرد؟

ج: الله تعالي به شستن دست‌ها و پاها دستور داده و انتهاي محل شستن را نيز معين كرده است. از اين معلوم است كه درباره‌ي عضو مقطوع بايد گفت كه اگر مقداري از آن عضو كه شستنش فرض است باقي مانده باشد بايد قسمت باقيمانده را بشويد و اگر چيزي از محدوده‌ي مفروضه باقي نمانده است. بعضي از فقها، گفته‌اند كه سر ساعد و يا سر ساق را بشويد تا صادق آيد كه دست و پايش را شسته است.

 شيخ ابن جبرين- جامع الفتاوي الطبية. ص (328)

 جمع و ترتيب: دكتر عبدالعزيز بن فهد بن عبدالمحسن[29] تکفیر افراد بصورت معین وغیر معین

س: آیا علما می توانند فرد مشخصی را تکفیر کنند؟

ج: تکفیر بصورت غیر معین جایز است، مثلاً کسی در اموری که فقط در محدوده ی قدرت الله است، از دیگران کمک بخواهد کافراست؛ کسی که از انبیاء و اولیاء شفای مرض خود و فرزندش را بخواهد کافر است.

تکفیر بصورت مشخص: مثلاً کسی که یکی از ضروریات دین مانند: نماز یا روزه یا زکات را انکار کند، کافر می شود، البته این زمانی است که حکم شرعی و وجوبش به آن فرد رسیده باشد. منکر ضروریات دین را باید نصیحت کرد، اگر نصیحت را پذیرفت و توبه نمود حکم تکفیر از او برداشته می شود اما در صورتی که توبه ننمود و همچنان بر عمل و اعتقادش اصرار می ورزید بر ولی امر مسلمین واجب است او را به عنوان مرتد و کافر بکشد. (چنانچه عنوان شود تکفیر به صورت معین جایز نیست در جواب می گوییم) اگر تکفیر معین با وجود شرایط و موجباتش جایز نمی بود،  اقامه ی حد شرعی برهیچ  فرد مرتدی جاری نمی شد.

 (انجمن دائم پژوهشهای علمی و افتا)2/92)[41] در اثناي وضو چه اذكاري ثابت است؟

س: آيا در اثناي وضو اذكاري ثابت است؟

ج: هيچ دعا و ذكري در اثناي وضو و هنگام شستن اعضا از رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم ثابت نشده است، اذكار و اورادي كه بيان شده‌اند بدعت و بي‌اساس هستند. تنها گفتن « بِسْمِ اللَّه» در ابتداي وضو و تلفظ شهادتين پس از اتمام وضو، به همراه دعاي ذيل ثابت است: « اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي مِنْ التَّوَّابِينَ وَاجْعَلْنِي مِنْ الْمُتَطَهِّرِينَ »[1]

اين دعا پس از شهادتين گفته مي‌شود.

و بالله التوفيق، و صلي الله علي نبينا محمد و آله و صحبه و سلم 

 فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (5/205)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. ترمذي (55)، طبراني در «الأسط» (4895)
شيخ آلباني (رح) در صحيح ترمذي حديث مذكور را صحيح قرار داده است. اصل اين حديث در مسلم است. حديث شماره‌ي (234).[42] حكم شستن بيني [استنشاق] در وضو

س: بنده براي نماز صبح دير بيدار مي‌شوم، وقتي كه بيدار مي‌شوم بلافاصله وضو گرفته و به مسجد مي‌روم و به صف نمازگزاران مي‌ايستم. در ركعت دوم به ياد مي‌آورم كه هنگام وضو گرفتن آب در بيني نكرده‌ام... حكم نمازم چيست؟

ج: شستن بيني در وضو واجب است، زيرا رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم فرموده است: «مَنْ تَوَضَّأَ فَلْيَسْتَنْثِرْ»[1]  « هر كسي كه وضو مي گيرد، آب در بيني اش كند و آن را تميز نمايد» پيامبر اين كار را انجام داده است و به آن امر نموده است. و در روايتي مي فرمايد:«مَنْ تَوَضَّأَ فَلْيَسْتَنْشِقْ »[2] «كسي كه وضو مي‌گيرد بايد بيني‌اش را بشويد».

پس كسي كه هنگام وضو استنشاق ننمود، وضويش درست نيست و بر او لازم است كه وضو و نمازي را كه با اين وضو خوانده است اعاده كند.

و بالله التوفيق، و صلي الله علي نبينا محمد و آله و صحبه و سلم 

فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (5/209)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. بخاري (161-3295، 162) و مسلم (238، 237)، 
[2]  مسلم، حديث شماره‌ي (237)[43] ريش چه زماني خلال كرده مي‌شود؟

س: آيا مقصود از خلال كردن ريش وجوب رساندن آب به پوست زير ريش است؟

ج: شستن ظاهر ريش انبوه واجب است ولي شستن درون و پوست زير آن واجب نيست ولي خلال كردن چنين ريشي واجب است.

امام نووي گفته است: «در بين علما هيچ اختلافي وجود ندارد و همه روي اين مسئله اتفاق نظر دارند كه شستن ريش انبوه واجب است و شستن درون و پوست زيرين آن واجب نيست، و مذهب جمهور علماي صحابه، تابعين، تبع تابعين و... نيز همين است».[1]

 ابن رشد مي گويد: «اين از مسايلي است كه در آن هيچ اختلاف نظري وجود ندارد».

اما ريش كه خفيف و اندك باشد بگونه‌اي كه پوست زير آن نمايان باشد، شستن درون و بيرون آن واجب است.

و بالله التوفيق، و صلي الله علي نبينا محمد و آله و صحبه و سلم 

فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (5/206- 207)
--------------------------------------------------------------------------------
[1] در «المجموع» (1/434) مان