 افراد عادی نمی توانند خود سرانه دست به قتل و ضرب و جرح و اذیت و آزار آنان بزنند. زیرا این افراد با حمایت دولت و اخذ مصونیت وارد کشور شده اند، چنانچه این افراد مسلمان بودند و مرتکب خلاف شرع شدند. مسلمانان دیگر می توانند آنان را نصیحت و به اعمال اسلامی دعوت دهند که این کاری  پسندیده و مطلوب است.

 (شیخ بن باز- کلمات مضیئة لأصحاب الفضیلة العلماء فی الإرهاب،

  ص 110 و 112 ، جمع و ترتیب از: ( عمرو عبدالمنعم سلیم).[2] آيا بر شخص منفرد لازم است كه هنگام نماز، اذان بگويد و قرائت را به آواز بلند بخواند؟

س: شخصي در منزل يا در جايي ديگر به صورت انفرادي نماز مي‌خواند، آيا بهتر است كه در نمازهاي جهري (مغرب، عشاء و فجر) فاتحه و سوره را به آواز بلند بخواند، يا افضل آن است كه آهسته بخواند؟

ج: همچنين شخصي مي‌خواهد بصورت انفرادي يا با یک نفر دیگر نماز جماعت بخواند آیا بهنگام فرا رسیدن نماز در سفر یا حضر، به علت از دست دادن جماعت یا دوری از مسجد می‌تواند اذان و اقامه بگوید؟

ج: نیازي نیست که منفرد قرائت را با آواز بلند بخواند، زيرا مقصد اين است كه شخص قرائت خود را بشنود و با اين كار مقصود حاصل می‌شود، در روز نماز بخواند یا در شب.

جهر خواندن برای امام از آن جهت مشروع است که مقتدیان قرائت را بشنوند و از آيات قرآن استفاده ببرند، چه بسا در میان آنان افرادی بیسواد وجود دارند که با تکرار و جهر خواندن امام مفهوم کلام الهی را می‌فهمند و اگر برای شان مقدر باشد آن را حفظ می‌کنند. شب از آن جهت برای جهر و بلند خواندن خاص شده است که وقت فراغت و بی کاری و آرامش و توجه دل است.

 اما اذان جز در مساجد عمومی که امام و مؤذن معیّن دارند مشروع نیست. البته افرادی چون مسافر و چوپان که در خارج از شهر نماز می‌خوانند، اذان برایشان مشروع است.

ولی افراد معذور که در داخل شهر بعلت معذوریت، یا از دست دادن جماعت در خانه نماز می‌خوانند نیازی نیست اذان بدهند، چون انگیزه‌ای برای آن نیست.[1]

 شیخ ابن جبرین- اللؤلؤالمکین، ص(124).
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. البته اقامه برای این افراد مشروع است.[3] در کدام یک از دو اذان فجر تثویب (اَلصّلوة خَيرٌ مِنَ النّومِ) وجود دارد؟

س: آیا بجا آوردن سنت تثویب، در اذان اول فجر، که در سنن نسایی، ابن خزیمه و بیهقی آمده است مانعی وجود دارد؟

ج: آری! سنت بودن تثویب در اذان اول فجر از احادیث ثابت است و شایسته است که به خاطر اطاعت و پیروی از پیامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ ، این سنت بجا آورده شود. از احادیث واضح است که اذان مذکور اذانی است که هنگام طلوع فجر صادق گفته می‌شود. این اذان به نسبت اقامه، اذان اول محسوب می‌شود، زیرا در شریعت به اقامه نیز اذان گفته می‌شود، این که در حدیث آمده است: «مَا بَينَ کلِّ أذَاَنينِ صَلاة» «بین هر دو اذان – اذان و اقامه- نمازی است».

منظور از اذان اول، اذانی نیست که پیش از ظهور فجر صادق گفته می‌شد، چون این ندایی بود برای بیدار ساختن افراد خواب و برگشت دادن عبادت گزاران (تهجدگزاران) به نماز فجر و قطعاً دخول فجر نبود. هر کس که به احادیث تأمل و دقت کند فقط همین مطلب را می‌فهمد که تثویب در اذان وقت فجر گفته می‌شد، نه آن اذانی که کمی جلوتر از سپیده دم داده می‌شد.

و بالله التوفيق، و صلي الله علي نبينا محمد و آله و صحبه و سلم

فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (6/61)[4] گفتن ذکر به آواز بلند توسط مؤذن بعد از اذان 

س: گفتن عبارت ذیل بوسیله ی مؤذن پس از اذان شرعی چه حکمی دارد؟

«الصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَيکَ يا اَوَّل خَلقِ الله وَخَاتَمُ رُسُلُهِ».

ج: هیچ دلیلی از کتاب و سنت نیافته‌ایم که بر مشروعیت این دعا  بعد از اذان دلالت کند، حال آن که خیر و نیکی در گروِ پیروی از سنت رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ است، کما این که شرّ و بدی در مخالفت با سنت ایشان صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ است. از رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ ثابت است که فرمود: «مَن عَمِلَ عَمَلاً لَيسَ عَلَيهِ اَمرُنا فَهُوَ ردٌّ»[1] 

«هر کسی عملی برخلاف دستور ما انجام دهد عملش مردود است».

لیکن هم برای مؤذن و هم برای دیگران جایز است که پس از اتمام اذان، بر پیامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ درود فرستاده و دعای (الَّلهُمَّ رَبَّ هَذِه الدَّعْوَة التّامّةِ و الصَّلاةِ الْقَائمةِ، آتِ مُحمَّداً اْلوَسِيلَةَ وَاْلَفَضيلَةَ، وَاْبَعْثهُ مَقَاماَ مَحْمُوداً الَّذِی وَعدتَّهُ) را بخوانند. 

از رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ روایت شده است: «إذَا سَمِعتُمُ المُؤَذِّنَ فُقوْ لُوا مِثْلَ مَاَ يقُوْلُ، ثُمَّ صَلُّوا عَلَیَّ فِإنَّهُ مَنْ صَلَّی عَلَیّ صَلاةً وَاحِدةً صَلَّی اللهُ عَليهِ بها عَشْراً، ثُمَّ سَلُوا اللهُ لِیَ اْلَوسِيلَةَ فِإنِّهَا مَنْزِلَةٌ فی اْلَجَنَّةِ لا تَنْبَغِیْ إلاّ لَعَبْدٍ مِنْ عِبَادِ اللهِ وَأَرجُوأنْ أکُوْنَ أنَا هُوَ، فَمَنْ سَأل لِیَ اْلَوِسْيلَة حَلَّتْ لَهُ الشِّفَاَعةُ».[2] 

«هر گاه صدای اذان را شنیدید شما نیز آنچه را مؤذن مي‌گوید، تکرار کنید. سپس بر من درود و سلام بفرستید چون هر کس بر من یک درود بفرستد الله در عوض، ده درود بر او می فرستد. سپس مقام وسیلت را برایم از الله بخواهید که وسیلت مقامی است در بهشت که تنها به یکی از بندگان الله داده مي‌شود که امیدوارم آن بنده من باشم، پس کسی که از الله برایم مقام وسیلت را طلب کند، شفاعتم شامل حالش مي‌شود».

همچنین حدیث رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ که فرموده است: «مَن قالَ حين يسمع النّدَاءَ: اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ اَلدّعوَةِ الـتّامّةِ والصّلاة القَائِمَةِ آتِ مُحَمَّداً الَوسيلة والفَضيلَةَ، وَابعَثهُ مَقاماً مَحموداً الّذِیَ وَعَدتَّهُ – حَلَّت لَهُ شَفَاعَتِی يومَ القِياَمَةِ».[3]

«هر کس پس از شنیدن اذان بگوید: – اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ اَلدّعوَةِ الـتّامّةِ والصّلاة القَائِمَةِ آتِ مُحَمَّداً الَوسيلة والفَضيلَةَ، وَابعَثهُ مَقاماً مَحموداً الّذِیَ وَعَدتَّهُ- یعنی: الهی! ای پرورگار این دعوت کامل و نماز برپا شده، به محمد وسیلت و فضیلت را عطا بفرما و در روز قیامت او را به مقام محمود و ستوده‌ای که به او وعده داده‌ای مبعوث کن – شفاعت من در روز قیامت شامل حال او مي‌گردد». 

امام بیهقی با اسناد صحیح جمله ی «انَّکَ لا تُخلِفُ المِيعاد» را در آخر دعا ذکر کرده است.

مؤذن و کسانی که اذان را مي‌شنوند این دعا را به آواز آهسته بخوانند و نباید صدای خود را بلند بکنند چون دلیلی برای بلند خواندن آن به اثبات نرسیده است.

و بالله التوفيق، و صلي الله علي نبينا محمد و آله و صحبه و سلم

 فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (6/101-102)
----------------