هِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ در مسجد چيست؟

س: مسلّم است كه دفن اموات در مساجد جايز نيست و هر مسجدي كه در آن قبري وجود داشته باشد نماز خواندن در آن جايز نيست. پس با اين وجود حكمت و فلسفه‌ي قبر پيامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ و برخي از ياران ايشان در مسجد نبوي چه مي‌تواند باشد؟

ج: از پيامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ ثابت شده است كه ايشان فرموده‌اند:

«لَعَنَ اللَّهُ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى اتَّخَذُوا قُبُورَ أَنْبِيَائِهِمْ مَسَاجِدَ»[1]

«الله يهود و نصارا، را لعنت كند، آنها قبرهاي انبياي خود را مسجد قرار مي‌دادند».

همچنين از عايشه رضي الله عنها روايت شده است كه ام‌سلمه و ام‌حبيبه رضي الله عنهما كليسايي را در سرزمين حبشه ديده بودند براي رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ يادآور شدند و عكس‌هايي كه در آن وجود داشت سخن گفتند، رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرمودند: «أُولَئِكَ قَوْمٌ إِذَا مَاتَ فِيهِمُ الْعَبْدُ الصَّالِحُ أوِ الرَّجُلُ الصَاِلِحُ بَنَوْا عَلَى قَبْرِهِ مَسْجِدًا، وَصَوَّرُوا فِيهِ تِلْكَ الصُّوَرَ؛ أُولَئِكَ شِرَارُ الْخَلْقِ عِنْدَ اللَّهِ»[2]

«اينها قومي هستند كه هرگاه بنده يا مرد صالحي از ميانشان فوت مي‌كرد بر قبر او مسجدي مي‌ساختند و اين تصويرها را در آن مي‌كشيدند؛ اينها نزد الله بدترين مخلوق هستند». 

در صحيح مسلم از جندب بن عبدالله رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ روايت شده است كه مي‌گويد: از پيامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ شنيدم كه فرمود: «إنّ اللّهَ تَعَالَي قَدِ اتَّخَذَنِي خَلِيْلاَ كَمَاَ إتَّخَذَ إبْراهِيْمَ خَلِيْلاَ، وَلَوْ كُنْتُ مُتَّخِذاً مِنْ أُمَّتِيْ خَلِيْلاَ لاتَّخَذْتُ أبَابَكْرٍ خَلِيْلاَ. أَلا و إنَّ مَنْ كَان قَبْلكُمْ كَانُوا يَتَّخِذُونَ قُبُوَر أنِبيَائهِمْ وصَالِحيْهمْ مَسَاجِدَ؛ ألا فَلا تَتَّخِذُوا الْقُبُورَ مَسَاجِدَ؛ إِنِّي أَنْهَاكُمْ عَنْ ذَلِكَ»[3]

«الله تعالي مرا دوست خود قرار داده است همان گونه كه ابراهيم علیه السلام را دوست خود قرار داد، چنانچه از امتم كسي را دوست قرار مي‌دادم قطعاً ابوبكر رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ را دوست خودم قرار مي‌دادم؛ بي‌گمان كساني كه پيش از شما بودند قبرهاي انبيا و صالحين خود را مسجد قرار مي‌دادند؛ آگاه باشيد كه شما قبرها را مسجد قرار ندهيد، من شما را از اين عمل باز مي‌دارم».

امام مسلم همچنين با سند خود از جابر رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ روايت كرده است: «نَهَي رَسُوْل اللّه صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ أنْ يُجَصَّصَ اْلَقَبْرُ وَأنْ يُقْعَدَ عَلَيْهِ وَأنْ يُبْني عَلَيْهِ»[4]

«رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ از گچ كاري قبر و نشستن و بناي ساختمان بر آن منع كرده است». 

اين احاديث و تمام احاديثي كه در اين خصوص وارد شده‌اند به تحريم مسجد قرار دادن قبور اشاره دارند. اين احاديث همچنين به تحريم بناي ساختمان، ساختن گنبد بر قبور و گچ‌كاري بر آنها دلالت مي‌كنند؛ براي اين‌كه اين اعمال از اسباب شرك و پرستش صاحبان قبر محسوب مي‌شود كما اين‌كه در گذشته و حال چنين اتفاقي افتاده است، پس بر مسلمان جايز است كه در هر مكاني از آنچه پيامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ از آن نهي كرده پرهيز نمايند. از اين‌كه اكثريت عملي را مرتكب مي‌شوند، فريب نخورند، چون حق گمشده‌ي مؤمن است كه هر جا آن را بيابد به آن چنگ مي‌زند و مسلماً حق با دلايل از كتاب و سنت قابل تشخيص است نه با آرا و اعمال مردم.

 محمد صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ و دو يارش (ابوبكر و عمر) در مسجد دفن نشده‌اند؛ بلكه در اتاق عايشه رضي الله عنها مدفون هستند؛ ليكن هنگامي كه مسجد نبوي در زمان وليد بن عبدالملك توسعه داده شد حجره‌ي عايشه رضي الله عنها در پايان قرن اول در مسجد داخل كرده شد. اين عمل در حكم دفن در مسجد به حساب نمي‌آيد؛ زيرا رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ و يارانش به زمين مسجد انتقال داده نشدند؛ بلكه حجره به علت توسعه در مسجد داخل كرده شد. بدين ترتيب هيچ كس نمي‌تواند از اين عمل براي جواز دفن ميت در مسجد و بناي ساختمان بر روي قبر استدلال نمايد و عمل وليد بن عبدالملك نمي‌تواند حجتي در برابر مخالفت با سنت رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ باشد.

 شيخ ابن باز – مجموع فتاوا و مقالات متنوعة (4/337، 338)
--------------------------------------------------------------------------------
[1].  بخارى (1330) و مسلم (529)
[2]. بخاري (434) و مسلم (528)
[3]. مسلم (532)
[4]. مسلم (970)[37] حکم بکار بردن جملاتی همچون : به نام وطن، به نام ملت، به نام نژاد و قبیله

س: استفاده از عبارتهای« به نام وطن، به نام ملت، به نام نژاد » چه حکمی دارد؟ 

ج: اگر منظور، تعبیر از ملت عرب، یا تعبیر از مردم سرزمینی باشد، اشکالی ندارد، اما اگر منظور از این واژگان تبرک یا استعانت باشد نوعی شرک محسوب می شود و چنانچه بکارگیری این عبارت ها همراه با تعظیم قلبی و استعانت از وطن و ملت باشد مساوی با شرک اکبر است.

 ( شیخ ابن عثیمین- مجموع فتاوی و رسائل/3/88 ).[47] حكم نماز خواندن در مسجدي كه در آن قبر وجود دارد

س1: آيا در مسجدي كه در آن قبر وجود دارد نماز خواندن درست است؟

ج1: مساجدي كه در آنها قبر وجود دارد نماز خواندن جايز نيست و واجب است كه آن قبر نبش شده و استخوان‌هاي مرده به گورستان عمومي منتقل شود و استخوان‌هاي هر قبري جداگانه قبر شود. جايز نيست كه در مسجد قبري باقي بماند و در اين ميان هيچ فرقي بين قبور اولياء و ساير مردگان وجود ندارد، زيرا پيامبر اكرم صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ از اين كار منع كرده و امتش را از آن بر حذر اشته است و يهود و نصارا، را به همين سبب مورد لعن و نفرين قرار داد، از ايشان ثابت شده كه فرموده‌اند: «لَعَنَ اللَّهُ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى اتَّخَذُوا قُبُورَ أَنْبِيَائِهِمْ مَسَاجِدَ»[1]

«نفرين الله بر يهود و نصارا باد چون آنها قبور انبياي خويش را مسجد قرار مي‌دادند». 

عايشه رضي الله عنها مي‌گويد: پيامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ با اين گفتار امتش را از عمل يهود و نصارا بر حذر مي‌داشت.[2]

هنگامي‌كه ام سلمه و ام حبيبه در مورد كنيسه‌اي كه آن‌‌را در حبشه ديده بودند و در آن عكس وجود داشت با پيامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ صحبت كردند، رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ به آنها گفت: «أُولَئِكَ قَوْمٌ إِذَا مَاتَ فِيهِمُ الْعَبْدُ الصَّالِحُ أوِ الرَّجُلُ الصَاِلِحُ بَنَوْا عَلَى قَبْرِهِ مَسْجِدًا، وَصَوَّرُوا فِيهِ تِلْكَ الصُّوَرَ؛ أُولَئِكَ شِرَارُ الْخَلْقِ عِنْدَ اللَّهِ»[3]

«