اند.

-               قصد امام از اين عمل ختم قرآن است كه هر شب يك جزء از كلام الله را قرائت مي‌كند، چنانچه اين عمل جايز است لطفاَ دليل آنرا از كتاب الله و سنت رسول‌الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ بيان كنيد؟

ج: در قيام رمضان خواندن قرآن از روي مصحف بدون اشكال است چون از اين طريق مقتديان تمام قرآن را مي‌شنوند و دلايل شرعي كتاب الله و سنت رسول‌الله از مشروعيت قرائت قرآن در نماز حكايت دارند و اين دلايل عام است و قرائت قرآن را در نماز چه از حفظ و چه از روي مصحف شامل مي‌شود. 

ثابت شده كه ام‌المؤمنين عائشه رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُا به برده‌ي آزاد شده‌اش (ذكوان) دستور داد تا او را در قيام رمضان امامت دهد و ذكوان در نماز از روي مصحف قرآن مي‌خواند.[1]

 شيخ ابن باز- از كتاب فتاوا، يادآوري‌ها و نصائح. ص(309).
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. بخاري. كتاب الجماعة و الامامة، باب امامة العبد و المولي.بعد (691)[55] بدعاتي كه در اثناي نماز تراويح انجام مي‌‌گيرد

س: نزد ما اختلاف شديدي بخاطر بدعاتي كه به هنگام نماز تراويح انجام مي‌گيرد وجود دارد. برخي از مردم به وقت شروع نماز تراويح مي‌گويند: «صلاَة الْقِيَامِ اثَابكُم اللهُ» و پس از خواندن دو ركعت بلند شده و همراه با امام با صداي بلند مي‌گويند: «اللّهُمَّ صَلِّ و سَلَّمْ عَلَي سيِّدِنا محمد». اينها پس از آن كه از خواندن دو ركعت دوم فارغ مي‌شوند سوره‌هاي اخلاص و معوذتين را با صداي بلند مي‌خوانند و پس از پايان نماز تراويح تا سه بار اين سوره‌ها را به همين شكل مي‌خوانند.

هنگامي‌كه به اين مردم مي‌گوئيم؛ عملي كه انجام مي‌دهيد در حديث وارد نشده، در جواب مي‌گويند: اين عمل نيك و بدعتي حسنه است. بفرمائيد كه آيا در دين اسلام چيزي بنام بدعت حسنه وجود دارد. همچنين توضيح دهيد كه روش خواندن اين سنت چگونه است؟ الله تعالي به شما پاداش نيكو دهد!

ج: گفتن «صلاَة الْقِيَامِ اثَابكُم اللهُ» و «اللّهُمَّ صَلِّ و سَلّمْ عَلَي سيِّدِنا محمد» با آواز بلند توسط امام و مقتديان و همچنين خواندن سوره‌هاي اخلاص و معوذتين، ‌همة اينها بدعت است.

 از پيامبر صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ ثابت شده كه ايشان فرموده‌اند: «مَنْ أحْدَثَ فِي أمْرِنَا هَذا مَا لَيسَ مِنْهُ فَهُوَ رَدٌّ»[1] 

«هر كس چيزي را در دين ما ايجاد كند كه از دين ما نيست آن‌چيز مردود است».

رسول الله صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ در خطبه‌هاي نماز جمعه مي‌فرمود: «أما بعد، فَأنّ خَيْرَ الْحَديثِ كِتابُ اللهِ، و خَيْرُ الْهُدَي هُدَي محمد، و شَرُّ الأمورِ مُحْدَثَاتُها، وَ كُلُّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ»[2]

«اما بعد! بهترين گفتار، كتاب الله و بهترين رهنمون، رهنمون محمد صَلَّى اللَّهِ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ است و بدترين امور، اموري است كه در دين ايجاد مي‌شوند و هر بدعتي موجب گمراهي است».

بدين ترتيب معلوم مي‌شود كه بدعت هر چه باشد موجب گمراهي است و در اسلام چيزي به نام بدعت حسنه وجود ندارد.

وبالله التوفيق، وصلي الله علي نبينا محمد وآله وصحبه وسلم

فتاواي انجمن دايمي مباحث علمي و افتا (2/353،352)
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. بخاري (2697) و مسلم (1718).
[2]. مسلم (867)، احمد (3/310) و ابن ماجه (36).[38] آیا جهل درمسایل عقیدتی عذر است؟

س: آیا عدم آگاهی از مسایل عقیدتی عذر محسوب می شود؟

ج: مسایل عقیدتی از مهم ترین امور بحساب می آیند، اصول اعتقادات عبارتند از: ایمان به الله، فرشتگان، کتابهای آسمانی، پیامبران، روز قیامت،تقدیر خوب و بدِ آن.

« ایمان به الله»: اعتقاد به اینکه تنها ذات الله مستحق عبادت است و شهادت به اینکه معبود بر حقی جز الله وجود ندارد و محمد صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فرستاده ی الله تعالي بسوی تمام انسانها و جنها است و او خاتم النبیین است، ایمان به همه اموری که الله تعالي نازل نموده و رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بیان فرموده است: بر زن و مرد واجب است از جمله: ایمان به آخرت، بهشت و جهنم، حساب و جزا، وزن اعمال و تحویل اعمال نامه ی نیکان به دست راست و بدان به دست چپ.

عدم آگاهی از این موارد عذر محسوب نمی شود؛ بلکه یادگیری این امور واجب است، کسی که در محیطی اسلامی بزرگ شده است و قرآن و حدیث به او رسیده باشد معذور بحساب نمی آید، چنین فردی جاهل نیست بلکه متجاهل و بی اعتنا به امور دین محسوب می شود.

الله تعالي فرموده است:« أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ إِنْ هُمْ إِلا كَالأنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلا (٤٤) »[فرقان:44] 

( آیا گمان می کنید که بیشترشان می شنوند یا می اندیشند؟ آنان  جزمانند چهارپایان نیستند، بلکه گمراه ترند).

  الله تعالي فرموده است:« وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِنَ الْجِنِّ وَالإنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لا يَسْمَعُونَ بِهَا أُولَئِكَ كَالأنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ (١٧٩) »[اعراف:179]

 ( همانا بسیاری از جنیان و آدمیان را برای دوزخ آفریده ایم( زیرا) دل هایی دارند که با آن نمی فهمند و چشم هایی دارند که با آن نمی بینند، و گوش هایی دارند که با آن نمی شنوند. آنها چون چهارپایانند بلکه گمراه ترند، هم اینانند غافلان).

الله  فرموده است:« فَرِيقًا هَدَى وَفَرِيقًا حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلالَةُ إِنَّهُمُ اتَّخَذُوا الشَّيَاطِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَيَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ مُهْتَدُونَ (٣٠)» [اعراف:30]

 ( گروهی را هدایت کرد و گروهی گمراهی برآنها محقق شد؛ آنها شیاطین را به جای خداوند ولی خود گرفتند و می پندارند راه یافته اند).

آیاتی که ذکر شد و بسیاری آیات دیگر که الله تعالي ظالمان و ستمگرانی را که از روی غفلت و بی توجهی از دستورات خداوند رویگردان شده اند معذور قرار نداده است.

اما کسانی که در میان غیر مسلمانان زندگی می کنند و قرآن وحدیث به آنها نرسیده است، معذور بحساب می آیند، و حکمشان حکم( اهل فترة) است. - مدت زمان طولانی که میان دعوت دو پیامبر صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فاصله ایجاد کند- درنتیجه نسل های بعدی از احکام دین بی خبر بمانند؛ بنابراین کسانی که احکام شریعت به آنها نرسیده باشد و بر این حالت بمیرند، روز قیامت خداوند آنان را مورد امتحان قرار می دهد. کسی که اجابت نمود و امر الله را اطاعت کرد به بهشت وارد می شود و کسی که نافرمانی کرد وارد جهنم می شود، اما مسایلی همچون بعضی از احکام نماز، زکات و یا حج که بعضی از افراد از آن اطلاع حاصل نمی کنند، عذرشان پذیرفته است؛ طبیعی است که چنین مسائلی بر خیلی از افراد مخفی می ماند، زیرا همه مردم  نمی توانند فقیه باشند.

مؤمن وظیفه دارد مسائل دینی را فرا گیرد، ا