ه را در هنگام عقد شرط نموده است، بر شوهر لازم است كه او را به حج ببرد و به عهد خود وفا كند، چون پيامبر اكرم صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ فرموده است: «إنّ أَحَقَّ الشُّرُوطِ أَنْ تُوفُوا بِهِ مَا اسْتَحْلَلْتُمْ بِهِ الْفُرُوجَ»[1]«بهترين شرط‌هايي كه وفا، و عمل كردن به آنها لازم است شرط‌هايي است كه در نكاح قرار داده است – و به وسيله‌ي آنها تمكين از همسر برايتان حلال مي‌شود-».

الله تبارك و تعالي فرموده است:[ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ] [مائده: 1]

«اي كساني كه ايمان آورده‌ايد! به عهد و پيمان‌هاي خود وفا كنيد».

در جايي ديگر فرموده است:[ وَأَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْئُولا (٣٤)] [إسراء: 34]

«و به عهد و پيمان خود وفا كنيد، چرا كه (در روز قيامت) از عهد و پيمان پرسيده مي‌شود».

اگر زن در عقد نكاح چنين شرطي را قرار نداده است بر شوهر لازم نيست كه او را به حج ببرد. ولي بنده معتقدم كه او را به حج ببرد، بنا بر چندين دليل: 

* براي كسب ثواب: چون همان اندازه ثواب كه به زن مي‌رسد به شوهر نيز مي‌رسد و از طرفي، زن فريضه‌اش را ادا كرده است.

* اين كار سبب الفت و دوستي بين آنها مي‌شود و هر چيزي كه موجب الفت بين زن و شوهر شود مطلوب است.

* شوهر با اين رفتار مورد مدح و ثنا قرار مي‌گيرد و ديگران از او تبعيت مي‌نمايند، بنابراين از الله تعالي استعانت جسته، و با زنش به حج برود، چه زن در هنگام عقد از او عهد گرفته باشد و چه نگرفته نباشد، ولي اگر عهد گرفته باشد بر او واجب است كه به حجش ببرد.

 شيخ ابن عثيمين – مجموع فتاوي و رسائل (21/115)- س(137).
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. بخاري (2721) و مسلم (1418).[12] آيا بر پدر واجب است كه هزينه‌ي حج فرزندانش را بپردازد؟

س: مردي چند فرزند پسر و دختر مكلف دارد و استعانت مالي براي اداي حج ندارند، آيا بر پدر واجب است كه هزينه‌ي اداي حج آنها را بپردازد؟ يا اين كه منتظر بمانند تا خودشان چنين استطاعتي را به دست بياورند؟

ج: بر پدر واجب نيست كه فرزندانش را به حج ببرد، هر چند كه ثروت فراواني داشته باشد، چون حج، عبادت است (و شرايط خاص خودش را دارد) و اگر چنانچه فرزندان خودشان داراي شرايط آن باشند بر آنها واجب مي‌شود كه به زيارت خانه‌ي الله بروند، ليكن اگر پدر تبرع كند و آنان را به حج ببرد كار خوبي كرده است و بدون شك مأجور مي‌گردد. ولي باز هم مي‌گوييم كه اين كار بر او واجب نيست؛ البته در اين جا مسئله‌ي ديگري وجود دارد و آن اين كه اگر پدر عده‌اي از فرزندان را به حج ببرد و بقيه را محروم كند در اين صورت بر او واجب مي‌شود كه بقيه، را نيز به حج ببرد و اين حكم بر پايه‌ي وجوب عدل و دادگري است، و چنانچه فرزندان باقي مانده خودشان اجازه دادند و به پدر گفتند: اگر مي‌خواهي ما را هم به حج ببر و اگر نخواستي نبر، در اين صورت وجوب، از او ساقط مي‌گردد.

  شيخ ابن عثيمين – مجموع فتاوي و رسائل (21/109)- س(128).[13] حكم دريافت پول از پدر براي هزينه‌ي سفر حج

س: بنده دانشجو هستم و به سن تكليف رسيده‌ام و خودم پول ندارم؛ آيا مي‌توانم از پدرم درخواست پول كنم تا با آن پول به حج بروم؟ يا اين كه صبر كنم تا فارغ‌التحصيل شده و شاغل شوم و با پول و مال مخصوصِ خودم حج كنم؟ با علم به اين كه، اين كار به طول مي‌انجامد... جنابعالي چگونه مرا نصيحت مي‌كنيد؟

ج: مادام كه انسان توانايي مالي نداشته باشد حج بر او فرض نيست، هر چند كه پدرش ثروتمند باشد و نيز بر او لازم نيست كه از پدرش پول طلب كند، تا جائي كه برخي از علما گفته‌اند: اگر پدرت به تو پول بدهد تا با آن به حج بروي، بر تو لازم نيست كه آن‌را قبول كني و مي‌تواني پول را رد نموده و بگويي كه من نمي‌خواهم به حج بروم، چون حج بر من واجب نيست.

برخي از علما گفته‌اند: اگر انساني- مثل پدر يا برادر تني- پولي به تو بدهد تا با آن به حج بروي بر تو واجب است كه آن را بپذيري و به حج بروي. ليكن اگر شخص ديگري به شما چنين پولي بدهد كه ممكن است روزي بر شما منت بگذارد. بر تو لازم نيست كه آن پول را قبول كني، و اين فتوا صحيح است.

اينك مسأله قابل فهم شده است: انساني به شخص ديگري پول مي‌دهد تا به حج برود آيا لازم است كه اين پول را قبول نموده و با آن فريضه‌ي حج را ادا كند؟

جواب اين است كه: خير، او مي‌تواند اين پول را به خاطر ترس از منت گذاشتن و آزار رساني بخشنده رد كند، چون از اول بدليل عدم استطاعت، حج بر او فرض نبوده است. ولي اگر دهنده‌ي پول پدر يا برادر تني‌است پول را بگير و با آن حج را ادا كن زيرا بر تو منت نمي‌گذارند و اين پول را به رخ تو نمي‌كشند.

بنابراين، به اين برادر دانشجو مي‌گوئيم: منتظر باش تا الله تعالي ثروتي به تو بدهد و با پول و مال خودت به حج خانه‌ي الله بروي و با اين كار گنهكار نمي‌شوي.

 ابن عثيمين- اللقاء الشهري. (16/22).[14] حكم رفتن به حج به حساب شركت

س: من در يكي از شركت‌ها كار مي‌كنم. اين شركت برخي از كاركنان خود را حسب سن و مدت خدمت در شركت با هزينه خود به حج مي‌برد، آيا اين حج درست است يا نه؟

ج: آري! اين حج صحيح و جايز است؛ و انسان مي‌تواند تبرع (كمك) را از شخص ديگري قبول كند و با آن پول فريضه‌ي حج را انجام دهد و در اين گونه مسايل غالباً منتي در كار نخواهد بود، چون اين يك نظام مشترك است كه همه در آن مساوي هستند.

 اگر اين تبرع از شخص معيني باشد، چه بسا مي‌گوئيم كه مناسب نيست كه انسان چنين تبرعي را بپذيرد، چون ممكن است در طول روزگار اين پول را به رخ او بكشد و بگويد: من همان كسي هستم كه به تو پول دادم تا حج كني و...

به هر حال، اگر كسي پول شخص ديگري را براي اداي حج قبول نمود اشكالي ندارد، ولي همانگونه كه گفتم اگر اين پول توسط شخص معيني داده شود مناسب است كه پذيرفته نشود و اگر از جانب شركتي باشد كه جنبه‌ي عمومي دارد، قبول آن بدون اشكال است.

 شيخ ابن عثيمين- فتاواي «نور علي الدرب» (1/276).[15] حكم قرض گرفتن براي حج كردن 

س: برخي از مردم از شركتي كه در آن كار مي‌كنند، وام‌هاي بدون سود مي‌گيرند تا به حج بروند و سپس اين وام به صورت قسطي از حقوق‌شان دريافت مي‌شود؛ نظر راجح به اين وام‌ها چيست؟

ج: به نظر من نبايد اين كار را بكند، چون حج بر انساني كه بدهكار باشد فرض نيست؛ پس چگونه مي‌تواند براي اين كار وام بگيرد؟! بنابراين از ديدگاه من نبايد براي حج وام بگيرد، چون در اين اوضاع حج بر او فرض نيست، و آنچه كه مناسب است اين است كه شخص رخصت‌الله را بپذيرد و با وام، خودش را به زحمت نيندازد، زيرا نمي‌داند كه آيا مي‌تواند وامش را پرداخت نمايد يا نه؟ و چه بسا از دنيا مي‌رود و اين وام در ذمه‌ي او باقي خواهدماند.

  شيخ ابن عثيمين- مجموعه‌ي فتاوي و رسايل (21/93)- س(102).[61] فرقه ی بریلوی

س: گروهی در پاکستان بریلوی نامیده می شوند. لطفاً در مورد این گروه و اعتقادات آنها توضیح دهید تا مردم نسبت به آنان و حقیقت امرشان آگاه