گيرد؟

ج: در اين زمينه حكم شرعي براي هر مسلمان اين است كه طبق روش و سنت رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ رمي را به انجام برساند آن گونه كه پيامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ در حجة الوداع رمي جمرات نمود؛ بنابراين در روز عيد با هفت سنگ به رمي جمره‌ي عقبه بپردازد و با پرتاب هر سنگي تكبير بگويد، سپس در روز يازدهم جمرات سه گانه را بعد از زوال آفتاب با هفت سنگ رمي نمايد. يعني هر جمره را جداگانه با هفت سنگ رمي‌كند و با رمي هر كدام از سنگ‌ها تكبير بگويد. رمي را بايد از جمره‌اي كه نزديك مسجد خيف است آغاز نمود، سپس نوبت جمره‌ي مياني و آنگاه جمره‌ي عقبه است كه نزديك مكه قرار دارد، سپس در روز دوازدهم هر سه جمره را بعد از زوال آفتاب همچون روز يازدهم رمي‌نمايد. رمي كننده در روز يازدهم و دوازدهم پس از رمي جمره‌ي اولي و وسطي مقداري بايستد. با پيروي از پيامبرصَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ، جمره را در سمت چپ خود قرار داده، دستانش را بلند نموده و دعا كند. همچنين بعد از رمي جمره‌ي دوم مقداري بايستد و جمره را در سمت راست خود قرار داده و دستانش را بلند نموده و دعا كند.

اما در هنگام رمي جمره‌ي سوم كه همان جمره‌ي عقبه است، دعا كردن و ايستادني در كار نيست و اگر خواست به مكه برود و اگر خواست مي‌تواند در مني بماند و شب سيزدهم را در همان جا بگذراند و جمرات سه گانه را در روز سيزدهم بعد از زوال رمي‌كند، همان گونه كه در روزهاي يازدهم  و دوازدهم اين كار را كرده است. روشي كه گفتيم افضل بوده و سنت رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ است.

اگر چنانچه شخص، رمي روزهاي يازدهم و دوازدهم را به تأخير انداخت و همه را به ترتيب در روز سيزدهم بعد از زوال انجام داد، جايز است؛ اما چنين شخصي مخالف سنت بر شمرده مي‌شود. در چنين اوضاعي بر او لازم است كه رمي را به صورت ترتيبي انجام بدهد؛ ابتدا رمي روزهاي يازدهم را به ترتيب جمرات سه گانه انجام بدهد، سپس برگردد و به همين ترتيب رمي روزهاي يازدهم و سپس سيزدهم را انجام بدهد، كما اين كه بسياري از علما همين مطلب را به وضوح گفته‌اند.

 شيخ ابن باز – كتاب الدعوة (الفتاوي). (4/168).[65] حكم خروج حجاج به سوي جده در ايام تشريق

س: اگر حجاج، بنابر عذري قبل از اتمام اعمال حج از مكه به سوي جده خارج بشوند، آيا براي اين خروج طواف وداع لازم است؟! با علم به اين كه قصد عودت به مكه را دارند.

ج: اگر رمي جمرات را كامل نموده‌اند لازم است كه طواف وداع را انجام بدهند؛ اما اگر در روز يازدهم يا دوازدهم و قبل از كوچ حجاج خارج شوند وداع بر آنها لازم نيست. ليكن اگر بعد از اتمام رمي، قصد خروج كردند نبايد بدون وداع خارج شوند.

 شيخ ابن باز – كتاب الدعوة (الفتاوي). (4/157).[66] حكم كسي كه از روي ناآگاهي، برخي از واجبات حج را ترك مي‌دهد

س: شخصي رمي روز دوازدهم را به گمان تعجيل و شب گذراني در مزدلفه و طواف وداع را به سبب جهل و ناآشنايي نسبت به احكام حج ترك مي‌دهد؛ حكم حج اين شخص چيست؟

ج: حج او درست است؛ زيرا وي ركني از اركان حج را ترك نداده است، بلكه در اينجا سه واجب از واجبات حج را ترك نموده است:

*واجب اول: شب گذراني در مني در شب دوازدهم.

*واجب دوم: رمي جمرات در روز دوازدهم.

*واجب سوم: طواف وداع.

و در نزد علما، براي ترك واجب دم لازم مي‌آيد كه بايد آن را در مكه ذبح نموده و گوشتش را در بين فقرا تقسيم كند؛ ليكن ترك مبيت در يك شب در مني دم را واجب نمي‌كند. از اين رهگذر دوست دارم برادران حجاج خود را بر اين اشتباهي كه اين دوست ما مرتكب شده آگاه سازم؛ چون بسياري از حاجيان، از آيه‌ي[فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ] [بقره:203] خروج در روز يازدهم را برداشت نموده و دو روز مذكور را 

روزهاي عيد و يازدهم ذوالحجه فهميده‌اند، حال آن كه مسئله اين طور نيست، بلكه اينها آيه را اشتباه فهميده‌اند.

 الله تعالي فرموده است:[ وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ] [بقره: 203]

«و در روزهاي مشخصي (سه روز ايام التشريق) الله را ياد كنيد و اگر كسي (عبادت سه روز را در دو روز ايام التشريق انجام دهد و شتاب نمايد، گناهي بر او نيست (و مانعي نيست كه در روز سيزدهم براي رمي جمرات نباشد)».

ايام مشخص، عبارتند از: سه روز ايام التشريق، كه اولين روز آن يازدهم (ذي‌الحجه) است. پس مفهوم آيه‌ي [فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ] [بقره:203] روزهاي يازدهم و دوازدهم است، نه روزهاي عيد و يازدهم. بنابراين لازم است كه انسان مفهوم آيه را به درستي بداند تا در اشتباه واقع نشود.

 شيخ ابن عثيمين – فتاواي حج و عمره. ص (18). [67] خروج حاجي از مكه بدون طواف وداع، به اين اراده كه دوباره براي طواف وداع به مكه باز مي‌گردد

س: ما از ساكنان شهر جده هستيم، در سال گذشته به حج آمديم و بجز طواف وداع، بقيه‌ي مناسك را انجام داديم، اما طواف وداع را براي آخر ذي‌حجه موكول نموديم و پس از كاهش ازدحام به مكه برگشتيم و طواف وداع را انجام داديم، آيا حجمان صحيح است؟

ج: هرگاه انسان حج كند و طواف وداع را به وقت ديگري به تأخير بيندازد حجش صحيح و بدون اشكال است و بر او لازم است كه به هنگام خروج از مكه طواف وداع را انجام بدهد؛ حج كننده اگر از ساكنان غير مكه، امثال جده، طايف، مدينه و... باشد، اجازه‌ي خروج ندارد مگر بعد از هفت شوط طواف وداع، البته بايد گفت كه در طواف وداع، سعي وجود ندارد. و چنانچه شخص بدون طواف وداع مكه را ترك نموده نزد جمهور علما بر او دم واجب مي‌شود كه بايد آن را در مكه ذبح نموده و گوشتش را در ميان ناداران و مستمندان توزيع نمايد و حج او صحيح و بدون اشكال مي‌شود، و اين رأي جمهور اهل علم است.

خلاصه اين كه: طواف وداع طبق صحيح‌ترين اقوال، عبادتي واجب است و از ابن عباس رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ روايت است كه ايشان گفته‌اند: «مَنْ تَرَكَ نُسُكاً أوْ نَسِيَهُ فَلْيُرِقْ دَمَاً»[1]

«هر كس واجبي از واجبات حج را ترك دهد يا فراموش كند بايد حيواني ذبح كند».

با توجه به اين كه حاجي يك نُسك را عمداً ترك مي‌دهد بر او واجب است كه حيواني را در مكه ذبح نموده و آن را در بين ناداران و مستمندان تقسيم كند. و برگشت مجدد او به مكه اين فديه را از او ساقط نمي‌گرداند. اين رأي، گزيده‌ي آراي علما مي‌باشد و نزد من ارجح است.

 شيخ ابن باز – فتاواي متعلق به احكام حج، عمره و زيارت ص(126) .
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. «موطا مالك» 1/397، 419 (890، 940)، دارقطني در «السّنن» 2/244 (37، 39) و بيهقي در «السُّنن الكبري» (8707، 9470، 9606).<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:908.txt">حكم نگاه كردن به زنان بيگانه در مسجدالحرام</a><a class="text" href="w:text:909.txt">حكم استفاده از آلات لهو و ناجايز در حج و عمره</a><a class="text" href="w:text:910.txt">چند برابر بودن ثواب نماز مخصوص مسجد كعبه است</a><a class="text" href="w