نورزید.(5) 
در واقع این اقدامات ابوبکر، عمر و عثمان در خصوص مناطق حفاظت شده، در میان صحابه مشهور بود و هیچ کس از آنان در این رابطه، با این خلفا به مخالفت برنخاست که این خود به عنوان اجماع محسوب می‌شود(6) ؛ و ابن قدّامه نیز بر آن تأکید کرده است.(7) 
---------------------------------------------------------------------------------------------------
1) صحیح سنن أبی‌داود، 2/595. 
2) عصر الخلافة الراشدة، 225 و226. 
3) طبقات ابن سعد، 3/326. 
4) نظام الخلافة فی الفکر الإسلامی، مصطفی حلیمی، 78. 
5) نظام الخلافة فی الفکر الاسلامی، 78. 
6) نظام الأراضی فی صدر الدولة الإسلامیه، 169. 
7) المغنی (5/581). <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:193.txt">1- هزینه‌های خلیفه</a><a class="text" href="w:text:194.txt">2- پرداخت حقوق والیان از محل بیت‌المال</a><a class="text" href="w:text:195.txt">3- پرداخت حقوق سربازان از محل بیت‌المال</a><a class="text" href="w:text:196.txt">4- پرداخت هزینه‌های حج از محل بیت‌‌المال</a><a class="text" href="w:text:197.txt">5- تأمین هزینه‌های بازسازی مسجدالنبی از محل بیت‌المال</a><a class="text" href="w:text:198.txt">6- تأمین هزینه‌های توسعه مسجدالحرام از محل بیت‌المال</a><a class="text" href="w:text:199.txt">7- تأسیس اولین ناوگان دریایی</a><a class="text" href="w:text:200.txt">8- واگذاری بندر شعبیه به جده</a><a class="text" href="w:text:201.txt">9- پرداخت هزینه حفر چاه‌ها از بیت المال</a><a class="text" href="w:text:202.txt">10- پرداخت دستمزد به مؤذنین از محل بیت‌المال</a><a class="text" href="w:text:203.txt">11- تلاش در راه نشر اهداف والای اسلام</a></body></html>عثمان بن عفّان، از بیت‌المال، هیچ مبلغی را دریافت نمی‌نمود، او که از ثروتمندترین قریشیان بود و در تجارت بسیار فعال، هزینه‌های خانواده و اطرافیان خویش را از ثروت خود پرداخت می‌کرد.در عهد عثمان، حکومت به ولایت‌های متعددی تقسیم شده بود که خلیفه برای هر یک از این ولایت‌ها، یک والی تعیین می‌نمود، این والیان حقوق خود را از بیت‌المال دریافت می‌کردند ودر اجرای قوانین و اداره ولایتِ تحت تسلط خود، احکام شریعت را مبنا قرار می‌دادند. اگر خلیفه، برای بیت‌المال یک ولایت، مسئولی را تعیین نمی‌نمود، خودِ والی مسئولیت آن‌را به عهده می‌گرفت و بر جمع‌آوری درآمدهای حاصله از جزیه، خراج و عشریه نظارت می‌کرد. او هر مقدار از این درآمدها را لازم می‌دید، صرف نیازهای آن ولایت می‌کرد و مازاد آن را به بیت‌المال حکومت، که در مدینه قرار داشت، ارسال می‌کرد؛ اما زکات هر ولایت که از ثروتمندان آن‌جا اخذ می‌شد، در رفع نیازهای فقرا و ایتامِ همان ولایت هزینه می‌شد.(1)
---------------------------------------------------------------------------------------------
1) السیاسة المالیة لعثمان بن عفّان، 130. در عهد عثمان، سربازان علاوه بر سهمی که از غنایم به دست می‌آوردند، از بیت‌المال ولایتی که در آن‌جا استقرار داشتند، حقوق دریافت می‌کردند. 
به عنوان مثال، عثمان بن عفّان در نامه‌ای خطاب به عبدالله بن سعد بن ابی‌سرح، والی مصر، نسبت به وضعیت سربازانِ مستقر در آن‌جا چنین گفته است: 
«ای عبدالله بن سعد! همانطور که می‌دانی، امیرالمؤمنین، نسبت به اسکندریه حساسیت و اهتمام ویژه‌ای دارد، به ویژه آن‌که دوباره رومیان پیمان صلح شکسته و بدانجا حمله کرده‌اند؛ بنابراین سربازان را در آن‌جا نگهدار تا از آن حفاظت کنند و تو نیز در مقابل، حقوق و ارزاق آنان را پرداخت کن و هر شش ماه، نیروهای تازه نفس را به جای آنان مستقر کن».(1) 
---------------------------------------------------------------------------------------------
1) السیاسة المالیة لعثمان بن عفّان، 140 –141. در عهد عثمان، هزینه‌های حج از محل بیت‌المال تأمین می‌شد. به عنوان مثال، پرده‌های کعبه را از نوعی کتان که در مصر بافته می‌شد، درست می‌کردند.(1)
-------------------------------------------------------------------------------------------
1) السیاسة المالیة لعثمان بن عفّان، 140-141. در نخستین روزهای آغاز خلافت عثمان، مردم از عثمان درخواست کردند که او مسجدالنبی را توسعه دهد. در آن ایام، به دلیل گسترش روزافزون سرزمین‌های تحت سیطره اسلام، ساکنان مدینه، روز به روز بیشتر می‌شدند و به همین دلیل این مسجد، به ویژه در نمازهای جمعه، گنجایش آن همه نمازگذار را نداشت. 
عثمان نیز این امر را لازم دید و یک روز، پس از گذاردن نماز ظهر در مسجد، بر منبر رفت و بعد از حمد و ثنای خداوند، به مردم چنین گفت: 
«ای مردم! من قصد دارم مسجد رسول خدا(ص) را بازسازی و توسعه دهم؛ من از رسول خدا(ص) شنیدم که فرمود: 
«مَنْ بَنَی مَسْجِداً بَنَی اللهُ له بیتاً فی الجَنَّةِ». 
(هرکس مسجدی را بنا کند خداوند، در بهشت خانه‌ای را برایش فراهم مي‌آورد). 
قبل از من نیز، عمربن خطاب، که خدایش از او خشنود باشد، به همین کار اقدام نمود و مسجد رسول خدا(ص) را توسعه و گسترش داد. من با صاحب‌نظران و بزرگان صحابه رسول خدا(ص) مشورت نمودم و اجماعاً به این نتیجه رسیدیم که مسجد رسول خدا(ص) را تخریب و آن‌را از نو و در مقیاس بسیار بزرگتري بازسازی کنیم».
مردم نیز از این تصمیم عثمان استقبال نمودند. فردای آن روز عثمان به طور مستقیم، در امر بازسازی مسجد مشارکت فعال نمود و بر روند کار نظارت می‌کرد.(1) 
----------------------------------------------------------------------------------------------
1) البدایة و النهایة (7/60) و تاریخ الطبری (5/267). مسجدالحرام در زمان رسول خدا(ص) تنها شامل کعبه و یک محوطه تنگ و باریک در اطراف خود می‌شد که مردم در آن‌جا حج به جا می‌آوردند و نماز می‌گذاردند. در عهد ابوبکر نیز، وضع به همان صورت باقی ماند؛ اما در عهد عمر فاروق، به دلیل توسعه فتوحات و گسترش مملکت اسلامی، دیگر مسجد، گنجایش¬ خیل ¬عظیم حجاج و مسلمانانی را که به دین اسلام می‌گرویدند و بدانجا می‌آمدند، نداشت و به همین دلیل، عمر، تعدادی از خانه‌های اطراف کعبه را خریداری نمود و پس از تخریب آن‌ها و افزودن زمین آن‌ها به محوطه کعبه، دیواری کوتاه به دور خود کعبه کشید. در عهد عثمان نیز، به دلیل گسترش روزافزون دامنه اسلام و اسلام آوردن ملل مختلف، مسجد نيز می‌بایست گسترش یابد. به همین خاطر عثمان، همانند عمر، خانه‌های اطراف کعبه را از صاحبان آن‌ها خریداری نمود و با افزودن زمین آن خانه‌ها به محوطه کعبه، دیواری کوتاه را که به قامت یک مرد نیز نمی‌رسید، به دور کعبه کشید.(1) 
از طرف دیگر در سرتاسر ولایات مملکت اسلامی، والیان به ساخت و بنای مساجد روی آوردند؛ آنان هزینه‌های ساخت آن مساجد را از بیت‌المال ولایت خود پرداخت می‌نمودند که به عنوان مثال می‌توان به بنای مسجد الرحمه در اسکندریه و مسجد شهر اصطخر (فیروزآباد) اشاره نمود.(2) 
----------------------------------------------------------------------------------------------
1) تاریخ الطبری (5/250) و ذوالنورین، محمد رشید، 25. 
2) السیاسة المالیه لعثمان بن عفّان، 147 –148. در عهد عثمان و از محل ذخایر بیت‌المال مسلمین، اولین ناوگان دریایی مسلمانان تأسیس گردید.(1) 
که در مبحث فتوحات، به طور مفصّل به تأثیرات این ناوگان در فرآیند نبرد با دشمنان، خواهیم 