َاكُمْ آيا بردگانتان در آنچه روزي شما نموده ايم شريک شما مي باشند؟! يعني آيا يکي از بردگان و کنيزانتان در روزي تان شريک شماست و با شما در آن برابر است؟! تَخَافُونَهُم کَخِيفَتِکُم أنفُسَکُم و آن چنان که از آزادگاني که شريکتان هستند و ترس آن را داريد که سهم شما را مورد دستبرد قرار دهند از بندگان هم بيمناک مي باشيد و آنان را نيز همان گونه قرار مي دهيد؟!
چنين نيست، زيرا هيچ يک از بردگان شما در آنچه خداوند به شما روزي داده است شريک شما نمي باشند، اين در حالي است که شما آنها را نيافريده ايد و به آنان روزي نمي دهيد، و آنها نيز مانند شما تحت تصرف و اختيار خداوند مي باشند. پس چگونه شما مي پسنديد که براي خداوند کسي از آفريده هايش را شريک و آن را به منزلۀ او قرار دهيد و همانند خدا او را پرستش کنيد در حالي که شما نمي پسنديد بردگانتان با شما برابر باشند؟ و اين از شگفت انگيزترين چيزهاست و بيش از همه چيز بر بي خردي کسي که براي خداوند شريکي قرار داده است دلالت مي نمايد. نيز نشانۀ آن است که آنچه او با خدا شريک قرار داده باطل و نابود شدني است و با خداوند برابر نمي باشد و سزاوار کوچک ترين عبادتي نيست. کَذَلِکَ نُفَصِّلُ الأيتِ اين گونه با توضيح نشانه ها و زدن مثال ها آن را به روشني بيان مي کنيم، لِقَومٍ يعقِلُونَ براي گروهي که حقايق را مي فهمند و مي شناسند. و اما کسي که نمي فهمد هر چند که نشانه ها براي او به روشني بيان شود ]متأسفانه[ فاقد عقلي است که به وسيلۀ آَن آنچه را که بيان شده است درک نمايد، و خردي نخواهد داشت که آنچه توضيح داده شده است بفهمد. پس طرف سخن، خردمندان و ارباب انديشه هستند و با آنها سخن گفته مي شود.
از اين مثال دانسته شد که هر کس چيزي را شريک خداوند قرار دهد و آن را عبادت کند و در کارهايش بر او توکل نمايد بر حق نيست، پس چه چيزي باعث شده است که اينها به انجام کار باطل اقدام نمايند؛ کاري که باطل بودنش روشن و دليل بطلان آن آشکار است؟
بنابراين آنچه اينها را به اين کار واداشته است پيروي از هوي و هوس است. از اين رو فرمود : بَلِ اتَّبَعَ الَّذِينَ ظَلَمُوا أهوَآءَ هُم بِغَيرِ عِلمٍ بلکه ستمکاران بي هيچ دانشي از خواسته هاي خود و هواهاي ناقص نفسانيشان که دست به دامان شدن معبودهاي باطل را بدون هيچ دليلي براي آنان آراسته بود تبعيت کردند، در حالي که فساد و باطل بودن آن امري يقيني است و عقل و فطرت آن را نمي پذيرد. فَمَن يهدِي مَن أضَلً اللهٌ بنابراين از هدايت نشدن آنها تعجب نکنيد، زيرا خداوند آنها را به سبب ظلم و ستمشان گمراه کرده است، و کسي را که خداوند گمراه نمايد راهي براي هدايت و راهياب شدنش نيست، چون هيچ کس توان مخالفت با خداوند را ندارد و کسي نمي تواند در پادشاهي او با وي به نزاع بپردازد. وَ مَا لَهُم مِّن نَّصِرِينَ و آنها هيچ ياوراني ندارند که وقتي عذاب آنها را فرا گرفت آنان را ياري نمايند.وَقَالُوا اتَّخَذَ الرَّحْمَنُ وَلَدًا و گفتند: «خداوند مهربان فرزندي برگرفته است»
لَقَدْ جِئْتُمْ شَيْئًا إِدًّا به راستي که سخن بسيار زشت و زننده اي در ميان آورديد. 
تَكَادُ السَّمَاوَاتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْهُ وَتَنشَقُّ الْأَرْضُ وَتَخِرُّ الْجِبَالُ هَدًّا نزديک است آسمانها از اين سخن پاره پاره شوند، و زمين بشکافد، و کوهها به شدت در هم فرو ريزد. 
أَن دَعَوْا لِلرَّحْمَنِ وَلَدًا از اينکه به خداوند مهربان فرزندي نسبت مي دهند. 
وَمَا يَنبَغِي لِلرَّحْمَنِ أَن يَتَّخِذَ وَلَدًا و براي خداوند مهربان سزاوار نيستکه فرزندي برگيرد. 
إِن كُلُّ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمَنِ عَبْدًا تمامي آنچه که در اسمانها و زمين وجو دارد، جزو بنده وار به سوي [پروردگار] رحمان نمي آيد. 
لَقَدْ أَحْصَاهُمْ وَعَدَّهُمْ عَدًّا او همۀ آنان را سرماشي کرده و تعدادشان را مي داند. 
وَكُلُّهُمْ آتِيهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَرْدًا و هر يک از آنان روز قيامت تک و تنها به پيشگاه او خواهد آمد. 
اين بيان قباحت و زشتي سخن مخالفان و منکران است؛ کساني که گمان مي برند خداند فرزندي دارد مانند سخن نصاري که مي گفتند: (المسيح ابن الله)مسيح پسر خداست. و يهوديان که مي گويند: (عزيز ابن الله) عزير پسر خداست. و سخن مشرکين که مي گفتند: (الملائکه بنات الله) فرشتگان دختران خدا هستند. پاک و منزه است خداوند و بسي بالاتر از اي گفته ها است. 
يعني سخن بسيار زشت و خطرناکي گفته اند (تَكَادُ السَّمَاوَاتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْهُ) از بس که اين سخن خطرناک و زشت است نزديک است آسنها با وجود  استحکام و عظمتي که دارند متلاشي گشته و پاره پاره شوند، (وَتَنشَقُّ الْأَرْضُ وَتَخِرُّ الْجِبَالُ هَدًّا )و زمين از زشتي اين سخن بشکافد و کوهها در هم شکسته و فرو ريزد (أَن دَعَوْا لِلرَّحْمَنِ وَلَدًا) به خاطر اين دعاي زشت ، نزديک است اين مخلوقات چنان شود که ذکر شد، در حالي که (وَمَا يَنبَغِي لِلرَّحْمَنِ أَن يَتَّخِذَ وَلَدًا) براي خداوند مهربان سزاوار نيست که فرزندي برگيرد. زيرا فرزند بر گرفتن او بر نقص و نيازمندي وي دلالت مي نمايد، در صورتي که او بي نياز و ستوده است و فرزند نيز از جنس پدرش مي باشد، و خداوند شبيه و نظير و همتايي ندارد. 
(إِن كُلُّ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمَنِ عَبْدًا (همۀ آنچه که در اسمانها و زمين هستند بندۀ خداوند مهربان مي باشند، و در برابر او فرمانبرداري و فروتن اند، و متمرد و سرکش نيستند، و فرشتگان و انسانها و جنها و ديگران همۀ مملوک اويند، و خداوند در انها تصرف مي کند، و يک ذره از پادشاهي و فرمانروايي و تدبير امور را در اختيار ندارند. پس چگونه او که داراي چنين سلطنتي بزرگ و شکوهي عظيم مي باشد داراي فرزند خواهد بود؟
(لَقَدْ أَحْصَاهُمْ وَعَدَّهُمْ عَدًّا) علم و آگاهي خداوند همۀ خلائق و اهل آسمانها و زمين را احاطه کرده و اعمالشان را بر شمرده است، پس او فراموش نمي کند و هيچ چيز پنهاني بر او پنهان نمي مان. 
(وَكُلُّهُمْ آتِيهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَرْدًا) و همۀ آنان روز قيامت تک و تنها در محضر او حاضر مي شوند يعني بدون فرزند و مال و ياور به پيشگاه او مي آيند و هيچ چيزي جز عمل خويش به همراه ندارند. پس هر يک از سزا و جزا داده و حسابش را به طور کامل مي دهد؛ پس اگر عملش خير بوده باشد پاداش نيک مي بيند، و اگر شر باشد شر و بدي خواهد ديد. آنگونه که خداوند متعال فرموده است. 
(وَلَقد جِئتُمُونَا فُردَي کَمَا خَلَقنَئکُم اَوّلَ مَرَهِ)  و به راستي تک و تنها به نزد ما مي آيندف آنطور که نخستين بار شما را آفريديم.فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
روي خود را با حق گرايي تمام به سوي دين بگردان، با ه