سمانها و زمين  نشانه  هاي  عبرتي  است  براي  مؤمنان
وَفِي خَلْقِكُمْ وَمَا يَبُثُّ مِن دَابَّةٍ آيَاتٌ لِّقَوْمٍ يُوقِنُونَ و در آفرينش  شما و پراکنده  شدن  جنبندگان  عبرتهاست  براي  اهل  يقين
وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَمَا أَنزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّمَاء مِن رِّزْقٍ فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَتَصْرِيفِ الرِّيَاحِ آيَاتٌ لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ آمد و شد شب  و روز و رزقي  که  خدا از آسمان  مي  فرستد و زمين  مرده  را  بدان ، زنده  مي  کند و نيز در وزش  بادها عبرتهاست  براي  عاقلان
تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَ اللَّهِ وَآيَاتِهِ يُؤْمِنُونَ اينها آيات  خداست  که  به  راستي  بر تو تلاوت  مي  کنيم   جز خدا و  آياتش به  کدام  سخن  ايمان  مي  آورند ?
وَيْلٌ لِّكُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ واي  بر هر دروغپرداز گناهکاري
 يَسْمَعُ آيَاتِ اللَّهِ تُتْلَى عَلَيْهِ ثُمَّ يُصِرُّ مُسْتَكْبِرًا كَأَن لَّمْ يَسْمَعْهَا فَبَشِّرْهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ آيات  خدا را که  بر او خوانده  مي  شود مي  شنود  آنگاه  به  گردنکشي  پاي   مي فشرد ، چنان  که  گويي  هيچ  نشنيده  است   پس  به  عذابي  دردآورش  بشارت   ده
وَإِذَا عَلِمَ مِنْ آيَاتِنَا شَيْئًا اتَّخَذَهَا هُزُوًا أُوْلَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُّهِينٌ چون  چيزي  از آيات  ما را فرا گيرد ، به  مسخره  اش  مي  گيرد  اينان  در  خور عذابي  خوار کننده  اند
مِن وَرَائِهِمْ جَهَنَّمُ وَلَا يُغْنِي عَنْهُم مَّا كَسَبُوا شَيْئًا وَلَا مَا اتَّخَذُوا مِن دُونِ اللَّهِ أَوْلِيَاء وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ رو به  رويشان  جهنم  است   و مالي  که  به  دست  آورده  اند و کساني  که ، سواي خداي  يکتا به  خدايي  گرفته  اند به  حالشان  سود نکند  ايشان  راست   عذابي  بزرگ
هَذَا هُدًى وَالَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِ رَبِّهِمْ لَهُمْ عَذَابٌ مَّن رِّجْزٍ أَلِيمٌ اين  رهنمودي  است   و آنان  که  به  آيات  پروردگارشان  ايمان  نمي  آورند ، برايشان  عذابي  است  از سخت  ترين  عذابهاي  دردآور
خداوند متعال خبر مي دهد و خبر او متضمّن فرمان دادن به بزرگداشت قرآن و توّجه به آن است و مي فرمايد:« تَنزِيلُ الْكِتَابِ مِنَ اللَّهِ» اين قرآن از سوي خداوند نازل گشته است؛ خداوندي که متصّف به صفات کمال است و به تنهايي نعمت ها را بخشيده است ، پس همو معبود به حق است و داراي قدرت و حکمت کامل مي باشد.
سپس آن را با آيات و نشانه هاي آفاقي و نشانه هايي که در خود  انسان وجود دارد تاييد کرد، آياتي از قبيل آفرينش آسمان ها و زمين و جانوراني که خداوند در اين ميان پراکنده ساخته و منافعي که در آن دو به وديعه نهاده و آبي که خداوند نازل کرده است که با آن به آبادي ها و بندگان حيات و زندگاني مي بخشد. پس اينها همه نشانه هاي روشن و دلايل واضحي هستند که بر صداقت و راستي اين قرآن بزرگ و بر صحّت حکم و احکامي که در قرآن است دلالت دارند. نيز بر کمال خداوند و بر زنده شدن پس از مرگ و رستاخيز دلالت مي کنند. سپس خداوند مردم را با توجه به پذيرش نشانه هاي الهي و عدم پذيرش آن به دو گروه تقسيم کرد:
گروهي که به آيات و نشانه هاي خدا بر عظمت و شکوه او استدلال مي کنند، و در آنها مي انديشند و از آن ها بهره مند مي گردند، در نتيجه موجبات رفعت و و الايي مرتبت خويش را فراهم مي سازند. و آنان همان کساني هستند که به خدا و فرشتگان و کتاب هاي آسماني و پيامبران و روز آخرت ايمان دارند؛ ايماني کامل و بدون  کم و کاست که به درجه يقين رسيده است و در سايه چنين ايماني عقل هايشان تزکيه يافته و دانش و معرفت و خِرَدشان افزايش يافته است. 
و گروهي ديگر کساني هستند که آيات خدا را مي شنوند، به گونه اي که حجت بر آنان اقامه مي شود. سپس از آن ها روي گردان مي شوند و تکّبر مي ورزند، انگار که آن ها را نشنيده اند، چرا که قلبشان را تزکيه و تطهير ننموده است، بلکه به سبب استکبار و خود بزرگ بيني شان بر طغيان آنان افزوده است. آنان  کساني هستند که هرگاه آيات خدا را بشنوند و بشناسند آن را به باد تمسخر و استهزا مي گيرند. خداوند اين گروه را مورد تهديد قرار داده و مي فرمايد:« وَيْلٌ لِّكُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ» يعني واي به حال آنان که در گفتارشان بسيار دروغگو هستند و در کارهايشان بسيار گناهکارند! و خداوند خبر داده است که چنين کساني داراي عذابي دردناک هستند، و اين که « مِن وَرَائِهِمْ جَهَنَّمُ» جهنم در پشت سر آنان قرار دارد و در انتظارشان مي باشد، جهنّمي که براي عقوبت و عذاب شديد آنان بس است؛ نيز خداوند متعال خبر داده است که « وَلَا يُغْنِي عَنْهُم مَّا كَسَبُوا» آن چه از مال و دارايي به دست آورده اند آنان را از عذاب خدا بي نياز نخواهد کرد.« وَلَا مَا اتَّخَذُوا مِن دُونِ اللَّهِ أَوْلِيَاء» و نيز اولياء و دوستاني را که به جز خدا برگرفته بودند، آنان را از عذاب قيامت بي نياز نخواهد کرد، و آنان نمي توانند از اين ياوران ناتوان ياري بخواهند و آنان را به کمک بطلبند. بنابراين اين ياوران ناتوان آن ها را شرمنده و خوار مي گردانند و نمي توانند کاري را که برايشان انجام دهند چرا که خود بيش از هرکسي به ياري نيازمندند.
وقتي خداوند آيات قرآني و نشانه هاي مشهود خويش را بيان کرد و يادآور شد که مردم دو گروه هستند خبر داد که قرآن اين مطالب والا و بلند را در بردارد و مايه هدايت است و راهنما مي باشد. پس فرمود:« هَذَا هُدًى» يعني همه ي قرآن هدايت است و آدمي را بر شناخت خداوند متعال و صفت هاي مقدّس و کارهاي پسنديده اش راهنمايي مي کند و انسان را به شناخت پيامبران خدا و دوستان و دشمنانش و صفت هايشان آشنا مي سازد و انسان را به کارهاي شايسته رهنمود مي شود و به آن فرا مي خواند، و کارهاي بد را بيان مي کند و از آن باز مي دارد، و سزا و جزاي دنيوي و اخروي را بيان مي نمايد. پس هدايت يافتگان با آن راهياب مي گردند، در نتيجه موفق و خوشبخت مي شوند. « وَالَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِ رَبِّهِمْ» و کساني که به آيات روشن و قاطع خداوند کفر ورزيده اند حال آن که جز کسي که ستمگري اش شدّت يافته و سرکشي او دو چندان گرديده است بدان کفر نمي ورزد « لَهُمْ عَذَابٌ مَّن رِّجْزٍ أَلِيمٌ» عذابي دردناک از کيفري سخت در پيش دارند.اللَّهُ الَّذِي سخَّرَ لَكُمُ الْبَحْرَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ فِيهِ بِأَمْرِهِ وَلِتَبْتَغُوا مِن فَضْلِهِ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ؛ خداست  که  دريا را رام  شما کرد تا در آن  به  فرمان  او کشتيها روان  باشند،  و طلب  معيشت  کنيد ، باشد که  سپاسگزار باشيد.
وَسَخَّرَ لَكُم مَّا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا مِّنْهُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لَّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ رام  شما ساخت  آنچه  در آسمانهاست  و آنچه  در زمين  است  همه  از آن   اوست   در اين  براي  متفکران  عبرتهاست.
خداوند از فضل و احسان خويش بر ب