رست تر است.
خداوند بندگانش را آفريده و به اين جهان آورده و به آن ها خبر داده است که به زودي از اين  جهان خواهند رفت و آن ها را امر و نهي نموده و با شهوت هايي که با امر الهي متضاد هستند آن ها را آزموده است . پس هرکس تسليم فرمان خدا گردد و کار نيک انجام دهد خداوند در هر دو جهان به او پاداش نيک مي دهد و هرکس به سوي شهوت ها  و اميال نفس گرايش يابد و فرمان لهي را پشت سر اندازد او بدترين سزا را خواهد داشت.
« وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ» و خداوند توانمند است و بر همه چيز چيره مي باشد و آفريده ها منقاد اويند.
و آمرزگار  است و بدکاراني که کوتاهي کرده اند و گناهکاران را مي آمرزد به خصوص وقتي که توبه کنند و برگردند. او گناهانشان را مي آمرزد گرچه پُرِ زمين و آسمان باشد و عيب هايشان را مي پوشاند گرچه به  اندازه اي تمام دنيا باشد.
« الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ طِبَاقًا» خداوندي که هفت آسمان را بر بالاي يکديگر و در نهايت زيبايي و  استحکام آفريده است. « مَّا تَرَى فِي خَلْقِ الرَّحْمَنِ مِن تَفَاوُتٍ» در آفرينش خداوند مهربان هيچ خلل و نقصي نمي بيني. 
و چنانچه از هر حيثي نقص منتفي مي گردد ، به طور کامل از حيث رنگ و هيأت و ارتفاعش نيکو و متناسب مي گردد. و همچنين خورشيد و ماه و ستارگان روشني که برخي ثابت و برخي سيارند هيچ خلل و نقصي در آنها نيست. و از آن جا که کمال آنها مشخّص است خداوند دستور داد تا چند بار به آن نگاه کرده شود و در کرانه هاي آن تامل شود. پس فرمود:« فَارْجِعِ الْبَصَرَ» بار ديگر به آن بنگر و عبرت بگير، « هَلْ تَرَى مِن فُطُورٍ» آيا در آن عيب و خللي مي بيني؟
« ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ» منظور اين است که چندين بار بنگر.« يَنقَلِبْ إِلَيْكَ الْبَصَرُ خَاسِأً وَهُوَ حَسِيرٌ» چرا که چشم تو از اين عاجز و ناتوان است که عيب و خللي را در آن مشاهده کند، هرچند که بکوشي و دريغ نورزي.وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَاء الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ وَجَعَلْنَاهَا رُجُومًا لِّلشَّيَاطِينِ وَأَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابَ السَّعِيرِ ما آسمان  فرودين  را به  چراغهايي  بياراستيم  و آن  چراغها را وسيله  راندن   شياطين  گردانيديم  و برايشان  شکنجه  آتش  سوزان  آماده  کرده ايم.
وَلِلَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ و براي  کساني  که  به  پروردگارشان  کافر شده  اند عذاب  جهنم  باشد و جهنم   بدسرانجامي  است.
إِذَا أُلْقُوا فِيهَا سَمِعُوا لَهَا شَهِيقًا وَهِيَ تَفُورُ چون  در جهنم  افکنده  شوند ، به  جوش  آيد و بانگ  زشتش  را بشنوند ،
تَكَادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ نزديک  است  که  از خشم  پاره  پاره  شود  و چون  فوجي  را در آن  افکنند ،، خازنانش  گويندشان  : آيا شما را بيم  دهنده  اي  نيامد ?
قَالُوا بَلَى قَدْ جَاءنَا نَذِيرٌ فَكَذَّبْنَا وَقُلْنَا مَا نَزَّلَ اللَّهُ مِن شَيْءٍ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا فِي ضَلَالٍ كَبِيرٍ گويند : چرا ، بيم  دهنده  آمد ولي  تکذيبش  کرديم  و گفتيم  : خدا هيچ   نازل نکرده  است  ، شما در گمراهي  بزرگي  هستيد.
وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ و مي  گويند : اگر ما مي  شنيديم  يا تعقل  مي  کرديم  ، اهل  اين  آتش   سوزنده نمي  بوديم.
« وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَاء الدُّنْيَا» و آسمان دنيا را مي بيني و مشاهده مي کني که آن را آراسته ايم، « بِمَصَابِيحَ» با ستارگان که هريک نور متفاوتي دارد. و اگر ستارگان در آسمان نبودند آسمان سقفي تاريک بود و زيبايي نداشت ولي خداوند اين ستارگان را زينت بخش آسمان و روشنايي آن قرار داده است . و ابزارهاي راهنمايي هستند که در تاريکي هاي دريا و خشکي مردم به وسيله آنها راهياب مي شوند. و اين که خداوند مي فرمايد آسمان دنيا را با چراغ هايي آراسته منافاتي با اين ندارد که بسياري از ستارگان بالاي آسمان هاي هفت گانه باشند، چون آسمان ها شفاف هستند و اين گونه آسمان دنيا آراسته مي گردد، گرچه ستارگان در آن نباشند.
« وَجَعَلْنَاهَا رُجُومًا لِّلشَّيَاطِينِ» و اين چراغ ها را ابزار سنگ سار کردن شيطان هايي  قرار داده ايم که مي خواهند دزدکي به اخبار آسمان گوش دهند و استراق سمع نمايند. پس خداوند اين ستارگان را پاسداران آسمان قرار داده است و نمي گذارند شيطان ها اخبار آسمان ها را به زمين بياورند؛ شهاب هايي که از ستارگان پرتاب مي شوند و خداوند آن را براي راندن شيطان ها آماده کرده  است.
« وَأَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابَ السَّعِيرِ» و در آخرت براي آنان عذاب سوزان دوزخ آماده کرده ايم چون آن ها سرکشي کرده و بندگان خدا را گمراه نموده اند. بنابراين پيروان کافرشان همانند آن ها مي باشند و خداوند براي آنان عذاب سوزان دوزخ را آماده کرده است. بنابراين فرمود:« وَلِلَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ» و نيز براي کساني که به پروردگارشان کفر ورزيدند عذاب دوزخ مهيا است و بدجايگاهي است که دوزخيان در نهايت خواري و ذلّت در آن قرار مي گيرند.
« إِذَا أُلْقُوا فِيهَا» وقتي با اهانت و خواري به دوزخ افکنده مي شوند، « سَمِعُوا لَهَا شَهِيقًا» صداي بلند و خشن از آن مي شنوند. « وَهِيَ تَفُورُ» در حالي که دوزخ مي جوشد. 
« تَكَادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ» نزديک است که دوزخ از خشم پاره پاره شود و از بس که بر کافران خشمگين است از هم بپاشد. پس وقتي که وارد آن شوند گمان مي بري با آن ها چه کار خواهد کرد؟! 
سپس سرزنش نگهبانان دوزخ را که  کافران را مورد سرزنش قرار مي دهند بيان کرد و فرمود:« كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ» هرگاه گروهي در دوزخ افکنده شوند نگهبانان دوزخ از آن ها مي پرسند:« آيا هشداردهنده اي به سوي شما نيامد؟» يعني حالت شما و دوزخي بودنتان چنان است که گويا از اين دوزخ  خبر داده نشده ايد و بيم دهندگان شما را از آن برحذر داشته اند.
« قَالُوا بَلَى قَدْ جَاءنَا نَذِيرٌ فَكَذَّبْنَا وَقُلْنَا مَا نَزَّلَ اللَّهُ مِن شَيْءٍ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا فِي ضَلَالٍ كَبِيرٍ» مي گويند: آري!  هشداردهنده اي نزد ما آمد امّا او را تکذيب کرديم و گفتيم خداوند هيچ چيزي را نازل نکرده است و شما در گمراهي بزرگ هستيد. پس آن ها پيامبر خود را تکذيب کردند و به طور کلّي همه آنچه را که خداوند نازل  کرده است دروغ  انگاشتند.
و به اين بسنده نکردند و همه پيامبران هشداردهنده را گمراه خواندند در حالي که  آن ها راهيافتگان هدايت  کننده بودند. و فقط به گمراه قرار دادن آن ها اکتفا نکردند بلکه گمراهي آن ها را گمراهي بزرگ قرار دادند. پس  کدام عناد و تکبر و ستم شبيه چنين عناد و تکبري است؟
« وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَ