الْكِتَابَ تَمَامًا عَلَى الَّذِيَ أَحْسَنَ وَتَفْصِيلاً لِّكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً لَّعَلَّهُم بِلِقَاء رَبِّهِمْ يُؤْمِنُونَ؛ سپس  به  موسي  کتاب  داديم  تا بر کسي  که  نيکوکار بوده  است  نعمت  را  تمام کنيم  و براي  بيان  هر چيزي  و نيز براي  راهنمايي  و رحمت  باشد که  به   ديدار پروردگارشان  ايمان  بياورند.
وَهَـذَا كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ فَاتَّبِعُوهُ وَاتَّقُواْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ؛ اين  کتابي  است  مبارک   آن  را نازل  کرده  ايم   پس  ، از آن  پيروي  کنيدو  پرهيزگار باشيد ، باشد که  مورد رحمت  قرار گيريد.
أَن تَقُولُواْ إِنَّمَا أُنزِلَ الْكِتَابُ عَلَى طَآئِفَتَيْنِ مِن قَبْلِنَا وَإِن كُنَّا عَن دِرَاسَتِهِمْ لَغَافِلِينَ؛ تا نگوييد که  تنها بر دو طايفه  اي  که  پيش  از ما بودند کتاب  نازل  شده ، وما از آموختن  آنها غافل  بوده  ايم.
أَوْ تَقُولُواْ لَوْ أَنَّا أُنزِلَ عَلَيْنَا الْكِتَابُ لَكُنَّا أَهْدَى مِنْهُمْ فَقَدْ جَاءكُم بَيِّنَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّن كَذَّبَ بِآيَاتِ اللّهِ وَصَدَفَ عَنْهَا سَنَجْزِي الَّذِينَ يَصْدِفُونَ عَنْ آيَاتِنَا سُوءَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُواْ يَصْدِفُونَ  ؛ يا نگوييد که  اگر بر ما نيز کتاب  نازل  مي  شد بهتر از آنان  به  راه   هدايت  مي  رفتيم   بر شما نيز از جانب  پروردگارتان  دليل  روشن  و هدايت   و رحمت  فرا رسيد  پس  چه  کسي  ستمکارتر از آن  کس  است  که  آيات  خدا را  دروغ  پنداشت  و از آنها رويگردان  شد ? به  زودي  کساني  را که  از آيات  ما  رويگردان  شده  اند به  سبب  اين  اعراضشان  به  عذابي  بد کيفر خواهيم  داد.
«ثُمَّ» سپس. منظور از «ثُمَّ» در اينجا ترتيب زماني نيست، زيرا زمان موسي پيش از آن بوده است که پيامبر (ص) قرآن را تلاوت کند و آن را ابلاغ نمايد، بلکه  منظور از «ثُمَّ» ترتيب اخباري است. پس خداوند خبر داد که او به موسي، « الکِتَبَ» کتاب تورات را داده است، « تَمَامَاً» تا مايه اتمام و اکمال نعمت و احسان خدا باشد، « عَلَى الَّذِيَ أَحْسَنَ» برکساني از امت موسي که نيکي  کرده اند. پس خداوند بر نيکوکاران امت موسي با دادن نعمت هاي بي کران احسان نمود. که از جمله آن نعمتها، و از تمام و کمال آن نعمت ها نازل کردن تورات بر آنان بود، پس با نازل شدن تورات نعمت خدا بر آنها کامل گرديد، و شکر و سپاس آن بر آنها واجب گرديد.
« وَتَفْصِيلاً لِّكُلِّ شَيْءٍ» و تا هر چيزي از حرام و حلال و امر ونهي و عقايد و  امثال آن را که بدان نياز داشتند بيان نماييم. « وَهُدَي» يعني آنان را به سوي خير و خوبي هدايت نمايد، و اصول و فروع شر را به آنان نشان دهد. « وَرَحمَةَ» و رحمتي باشد که به وسيله آن سعادت و رحمت و خير فراوان را بدست آورند. « لَّعَلَّهُم» تا شايد آنان به سبب اينکه  کتاب و دلايل را بر آنها فرو فرستاديم، « بِلِقَاء رَبِّهِمْ يُؤْمِنُونَ» به ملاقات پروردگارشان ايمان بياورند، زيرا تورات مشتمل بر دلايل قطعي اثباتِ رستاخيز و زنده شدن پس از مرگ و جزا، و مشتمل بر چيزهايي بود که موجب ايمان به ملاقات پروردگار و آماده شدن براي آن روز بود.
«وَهَذَا» و اين قرآن بزرگ و يادآوري خداوند حکيم، « كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ» کتابي است مبارک که ما فرو فرستاده ايم. در آن خير فراوان و علم زياد نهفته است. قرآن کتابي است که ساير علوم و دانش ها از آن گرفته مي شود، و مصدر تمامي خيرات و برکات است. پس هيچ خير خوبي وجود ندارد مگر اينکه قرآن به آن دستور داده و بر انجام آن  تشويق کرده است. و هر حکمت و مصلحتي که انسان را بر انجام آن تحريک نمايد بيان کرده است .
و  هيچ شر و بدي وجود ندارد مگر اينکه قرآن از آن نهي کرده و آدمي را از آن برحذر داشته، و اسبابي را که انسان را از انجام آن باز مي دارد، بيان داشته و سرانجام وخيم آن را ذکر کرده است. « فَاتَّبِعُوهُ» پس، از دستورات و منهيات قرآن پيروي کنيد و اصول و فروع دينتان را براساس قرآن بنا نهيد. « وَاتَّقُوا» و از خداوند بترسيد، و اينکه با دستوري از دستورهايش مخالفت بورزيد. «لَعَلَّکُم» باشد که اگر از آن پيروي کنيد، « ُترْحَمُونَ» مورد رحمت او قرار گيرد.
پس مهمترين راه براي دست يابي به رحمت خدا پيروي کردن از اين کتاب است که بايد آن را بياموزيم و بدان عمل کنيم. 
« أَن تَقُولُواْ إِنَّمَا أُنزِلَ الْكِتَابُ عَلَى طَآئِفَتَيْنِ مِن قَبْلِنَا» اين کتابِ با برکت را به سوي شما فرو فرستاديم تا دليلي نداشته باشيد، و اين را فرو فرستاديم تا مبادا بگوييد:« کتاب آسماني پيش از ما تنها بر دو گروه يعني يهوديان و نصارا نازل شده است.» « وَإِن كُنَّا عَن دِرَاسَتِهِمْ لَغَافِلِينَ» و اينکه بگوييد: « کتابي بر ما نازل نشده است، و ما به کتابهايي که بر گروههاي پيش از ما ناز ل نموده اي علم و شناختي نداشتيم.» از اين رو کتابي به سوي شما فرستاديم که هيچ کتابي جامع تر و واضح تر و روشن تر از آن از آسمان نازل  نشده است.
« أَوْ تَقُولُواْ لَوْ أَنَّا أُنزِلَ عَلَيْنَا الْكِتَابُ لَكُنَّا أَهْدَى مِنْهُمْ» و يا اينکه بگوييد:« اگر کتاب بر ما نازل مي شد ما از آنها راه يافته تر بوديم.» يعني تا عذر نياوريد که اصل و اساس هدايت به شما نرسيده است، يا عدم کامل بودن آن را بهانه نکنيد. پس به وسيله کتابتان اساس هدايت و کمال به شما رسيده است. بنابراين فرمود:« فَقَدْ جَاءكُم بَيِّنَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ» به راستي که دليل روشني از جانب پروردگارتان نزد شما آمده است. و « بَينّةُُ» اسم جنس است و هر آنچه که حق را بيان دارد در آن داخل است.
« وَهُدَي» و راهنمايي و رهنمودي است براي تشخيص گمراهي. « وَرَحمَةُ» و موجب سعادت دين و دنياي شما مي باشد. پس بر شما واجب است که در برابر احکام آن تسليم شويد و به اخبارش ايمان بياوريد. و هرکس بدان اعتنايي نکند و آن را تکذيب نمايد، ستمگرترين ستمگران است. بنابراين فرمود: « فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّن كَذَّبَ بِآيَاتِ اللّهِ وَصَدَفَ عَنْهَا» پس کيست ستمگرتر از آن کس که آيات خدا را تکذيب کند و از آن روي بگرداند؟! 
« سَنَجْزِي الَّذِينَ يَصْدِفُونَ عَنْ آيَاتِنَا سُوءَ الْعَذَابِ» به زودي کساني را که از آيات ما روي گرداني مي کنند به سبب اين عملشان به عذابي دچار مي  کنيم که صاحبش را غمگين مي سازد و بسيار بر او گران مي آيد.« بِمَا كَانُواْ يَصْدِفُونَ» به سبب اينکه هم خودشان روي مي گرداندند، و هم ديگران را روي گردان مي کردند، و اين سزاي کار بدشان است.« وَمَا رَبُّکَ بِظَلَّمِ لِّلعِبيدِ» و پروردگارت بر بندگان هيچ ستمي روا نمي دارد.
و اين آيات بيانگر آنند که علم و دانش قرآن بزرگترين و با برکت ترين و گسترده ترين علوم است، و هدايت شدن به راه راست به وسيله علم قرآن بدست مي آيد؛ هدايت کاملي که آدمي را از گمان و تخمين اهل کلام، و افکار و خيالات اهل فلسفه و علوم گذشتگان و