----------------------------------------------------------------------------
1) تاریخ طبری (5/252). 
2) الولایة علی البلدان (2/64). <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:362.txt">1- اقامه اصول و احکام شریعت در جامعه</a><a class="text" href="w:text:363.txt">2- تأمین امنیت مردم</a><a class="text" href="w:text:364.txt">3- جهاد در راه خدا</a><a class="text" href="w:text:365.txt">4- تلاش در جهت تأمین ارزاق و نیازمندی‌های مردم</a><a class="text" href="w:text:366.txt">5- انتصاب کارگزاران و کارمندان</a><a class="text" href="w:text:367.txt">6- رعایت حقوق اهل ذمّه</a><a class="text" href="w:text:368.txt">7- مشورت با صاحب نظران و نخبگان ولایت</a><a class="text" href="w:text:369.txt">8- اهتمام به عمران و آبادانی ولایات</a><a class="text" href="w:text:370.txt">9- اهتمام به اوضاع اجتماعی مردم</a><a class="text" href="w:text:371.txt">10- ساخت کار والیان</a></body></html>مهمترین وظایفی که در این رابطه بر عهده والیان است عبارتند از: 
الف: نشر و گسترش دین در میان مردم
به دلیل گسترش روز افزون فتوحات در این دوران، لازم بود که والیان، در راه نشر و ترویج اسلام در سرزمین‌هایی که به تصرف در آمده بودند بسیار تلاش نمایدند. در سال‌های نخستین شروع فتوحات، این مهم را خود والیان و نیز صحابه و بزرگانی که همراه او بود انجام می‌دادند اما به تدریج و در عهد عمر این وظیفه را معلمان و مبلغان و فقها به عهده گرفتند، با توسعه قلمرو اسلامی و به تبع آن افزایش جمعیت مردمانی که زیر سلطه حکومت اسلامی بودند و در اواخر عهد عمر و دوران عثمان و علی و نیز افزایش طلاب علوم دین در مناطق مختلف، جایگاه معلمان و فقها تثبیت و بر اهمیّت آنان افزوده شد. در واقع در آن شرایط که یک ولایت ممکن بود مناطق عظیمی را زیر نفوذ خود داشته باشد، والیان تنها می‌توانستند به امور حکومتی برسند و فرصت چندانی برای پرداختن به مسايل دیگر نداشتند و به همین دلیل وجود مبلغان و معلمان و فقها ضرورتی بود انکارناپذیر.(1) 
ب: اقامه نماز
در دوران خلفای راشدین هم خود خلیفه و هم والیان و امرای آنان در ولایت مختلف، عهده‌دار اقامه نماز جمعه، جماعت و نماز اعیاد و نیز خطبه‌های نماز جمعه و اعیاد و دیگر مناسبت‌ها بودند.(2)  
ج: حفظ اصول و ارکان دین
خلفای راشدین، به خوبی می‌دانستند که بعد از وفات حضرت رسول(ص) وظیفه بسیار خطیری به آنان محوّل شده است و باید در راه حفظ اصول و عقاید راستین دین، زنده نگاه داشتن سنّت رسول اکرم(ص)، حفظ حرمت دین اسلام و رسول خدا(ص) و مقابله با بدعت‌ها و نیز دفاع از اسلام و مسلمین در برابر نیرنگ‌ها و نقشه‌های شوم دشمنان از هیچ کوششی دریغ نورزند و از جان و دل مایه گذارند. عثمان نیز در راستای همین اهداف بود که دستور داد مصحفی واحد تدوین شود و دیگر صحیفه‌ و مصحف‌ها را که هر یک به قرائتی بودند سوزانیده شود تا این اصل دین و رکن اسلام از هر نوع خطر تحریف و کم و کاست مصون بماند(3) . همچنین والیان عثمان، در جهت نابودی سبئیون -که افکار و آرای عجیبی را ترویج می‌دادند-، تلاش‌های بسیاری را کشیدند(4) . در هر حال، حفظ و صیانت از دین و حرمت آن، از مهمترین وظایف رهبران جامعه اسلامی است(5) 
د-ساخت و بنای مساجد
به محض ورود پیامبر خدا(ص) به منطقه قباء، ایشان اولین مسجد اسلام را بنا نمودند و چون به مدینه رسیدند، اقدام به ساختن مسجد خویش در آن‌جا کردند. والیان آن حضرت نیز در مناطقی که بدانجا اعزام می‌شدند مساجدی را بنا می‌نمودند. این علاقه به ساختن مسجد در دوران خلفای راشدین استمرار یافت و مسلمانان، هر منطقه‌ای را که فتح می‌نمودند در آن‌جا مساجدی را بنا می‌کردند و والیان خلفا در این نهضت، نقشی فعال و مستقیم داشتند و اگر هم خود، در بنای همه‌ي مساجد آن سرزمین‌ها نقشی نداشته‌اند اما در ساخت مساجد مهم و به خصوص مساجد جامع آن سرزمین تاثیری مهم داشته‌اند.(6) 
ه‍: تدارک موسم حج
در صدر اسلام، والیان مناطق مختلف، مسئول تدارک مقدمات حج و تامین جان و مال حجاج آن ولایات بودند. والیان در آن روزگار و در موسم حج، به کمک امرا می‌شتافتند و آنان را از مواقع عزیمت کاروان‌های حجاج که با اجازه والیان، به مکه حرکت می‌کردند با خبر می‌نمودند. در عین حال آنان علاوه بر برنامه‌ریزی برای عزیمت کاروانیان و نیز کمک به تأمین جانی و مالی آنان، آب مورد نیاز حجاج را در طول مسیر حرکت آنان تأمین می‌نمودند. به عنوان نمونه، عبدالله بن عامر بن کریز، والی بصره، چاه‌هایی را در مسیر حرکت کاروان‌های حج آن ولایت، از بصره تا مکه حفر نموده بود(7) . به همین دلیل فقها، براساس همین اقدامات خلفای راشدین و والیان آنان، فراهم آوردن مقدّمات حج و نیز تأمین جان و مال حجاج را از وظایف والیان می‌دانستند. ماوردی در این زمینه چنین گفته است: تدارک مقدّمات حج، از جمله وظایف و جزو اقداماتی است که در حیطه وظایف دولت می‌گنجد.(8) 
و: اقامه حدود و مجازات‌های شریعت
اجرای حدود و مجازات افرادی که بر خلاف دستور قرآن و سنّت رسول اکرم(ص) رفتار نموده‌اند و به منافع عامّه مسلمین لطمه وارد نموده‌اند و یا به فرد یا گروهی خاص ضرر و زیان رسانیده‌اند، از جمله وظایفی است که والیان در قبال انجام آن‌ها مسئولند(9) . خود عثمان بن عفّان و والیان او نیز کاملاً حدود شریعت را اجرا می‌کردند و به رعایت آن‌ها پایبند بودند. 
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) الولایة علی البلدان (2/66). 
2) الولایة علی البلدان (2/67). 
3) تاریخ المدینة (3/996-999). 
4) عبدالله بن سبأ و أثره فی أحداث الفتنة، 214. 
5) الولایة علی البلدان (2/69). 
6) الولایة علی البلدان (2/69). 
7) الولایة علی البلدان (1/192). 
8) الأحکام السلطانیة، 33. 
9) السیاسة الشرعیة، ابن تیمیة، 66. تأمین امنیت شهرها، روستاها و راه‌های ولایت از مهمترین وظایف والیان می‌باشد که جهت نیل به این مهم، حکومت می‌بایست دست به اقداماتی بزند که از جمله‌ي آن‌ها اجرای حدود و مجازات مجرمین و افراد فاسد جامعه می‌باشند(1) . این اقدام، تأثیر مهم در کاهش جرایم قتل، سرقت، راهزنی و امثال آن را دارد که جان و مال و ناموس مردم را تهدید می‌کنند. همچنین باعث می‌شود که مردم جامعه نیز مراقب گرفتار و رفتار خویش باشند و از اعمالی چون تهمت‌های ناروا بپرهیزند، زیرا در غیر این صورت حدّ قذف در مورد آنان اجرا می‌شود. در عین حال والیان موظف هستند که مردم را از شرّ حشرات و جانوران موذی چون عقرب حفظ کنند. بلاذری در این رابطه چنین می‌گوید: فرماندار نصیبین به‌ معاویه‌ استاندار شام و جزیره‌ نامه‌ای نوشت و ضمن آن شکایت خود را در خصوص عقرب‌هایی نگاشته‌ بود که‌ گروهی از مسلمانان را نیش زده‌ بودند، از این‌رو به‌ ایشان فرمان داد که‌ برای هر محله‌ای نگهبانانی را بگمارد تا آنان را جهت محافظت از جان مسلمانان در برابر عقرب‌ها به‌ نگهبانی در شب ملزم گرداند، معاویه‌ نیز طبق فرمان او عمل نمود و دستور داد که‌ عقرب‌ها را به‌ قتل برسانند.(2)
--------------------------------------------------------------------------------------------------------