--------------------------------------------------------------------
1) طبقات ابن سعد (3/70) فتنة مقتل عثمان (1/162). 
2) فتنة مقتل عثمان (1/162). در اخبار است که حسن بن علی(رض) نزد عثمان(رض) آمد که به او اعلام نمود حاضر است که با شورشیان بجنگد. اما عثمان پیشنهاد او را نپذیرفت و به او چنین گفت: هرگز حاضر نیستم که باعث ریخته شدن خون تو باشم، پس شمشیرت را غلاف کن و نزد پدرت بازگرد.(1) 
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) فتنة مقتل عثمان (1/162) المصنف، ابن ابی شیبة (15/224). با شدت یافتن وخامت اوضاع، عده‌ای از اصحاب(رض) مصلحت را در این دیدند که با وجود مخالفت عثمان(رض) لباس رزم بپوشند و با شورشیان به نبرد بپردازند. به همین دلیل، این عده، خود را به داخل منزل عثمان(رض) رسانده و خود را مهیای جنگ نمودند. از جمله این افراد، عبدالله بن عمر(رض) بود. عثمان با دیدن این صحنه او را از این اقدام منع نمود و از او خواست تا خانه او را ترک گوید مبادا که در جریان جنگ با شورشیان به قتل برسد.(1)
-----------------------------------------------------------------------------------------------
1) فتنة مقتل عثمان (1/163). گویند که در ایام محاصره خانه، ابو هریره(رض) نزد عثمان آمد و از او اذن جنگ با شورشیان را خواست. عثمان به او گفت: آیا تو دوست داری که من و همه‌ي مردمان را به قتل رسانی؟ ابو هریره گفت: هرگز، و عثمان گفت: بدان که با قتل یک نفر، گویا همه‌ي مردم را کشته‌ای؛ پس از این سخنان، ابوهریره به منزل خود بازگشت و دست به شمشیر نبرد.(1)
-------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) تاریخ خلیفة بن خیاط، ص164. او روایت می‌کند که اصحاب(رض) تنها به خاطر مخالفت عثمان(رض) با نبرد بر ضد شورشیان، دست به شمشیر نبردند و اگر عثمان اذن این کار را به اصحاب(رض) می‌داد بدون شک، تمامی آن یاغیان را از مدینه بیرون می‌راندند.(1) 
ابن سیرین بیان می‌دارد که در ایام محاصره‌ی خانه‌، در خانه عثمان(رض) قریب به هفتصد مرد جنگجو چون عبدالله بن عمر، حسن بن علی و عبدالله بن زبیر حضور داشتند که به محض فرمان عثمان، تمامی شورشیان را از مدینه بیرون می‌راندند. او همچنین راویت می‌کند که در روز شهادت عثمان(رض)، خانه او مملو از جنگجویانی چون ابن عمر و حسن بن علی بود اما عثمان(رض) خود، خواهان جنگ و خونریزی نبود.(2) 
با این توضیحات، می‌توان نادرست بودن تمامی تهمتهایی را که در مورد عدم حمایت اصحاب از عثمان(رض) روایت شده‌اند دانست. این روایات، بلا استثنا، هم در سند خود و هم در هستی و محتوا دچار اشکالات و ضعف‌های بسیاری هستند که در واقع، از دروغ بودن و یا تحریف شدن آن‌ها حکایت دارد.(3) 
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) فتنة مقتل عثمان (1/165). 
2) تاریخ دمشق، ترجمة عثمان، ص395. 
3) فتنة مقتل عثمان (1/166). چون اصحاب(رض) می‌دیدند که با وجود اصرار شورشیان بر عزل یا کشتن عثمان(رض)، او همچنان حاضر به جنگیدن با آنان نیست، صلاح کار را در این دیدند که او را متقاعد سازند که به مکه برود تا از شر شورشیان در امان بماند. نقل می‌کنند که صحابه‌ای چون عبدالله بن زبیر، مغیره بن شعبه و اسماء بن زید، هر یک جداگانه، این پیشنهاد را مطرح کردند اما عثمان(رض) هر بار با این پیشنهادها مخالفت می‌نمود و حاضر نبود مدینه، شهر رسول الله(ص) را ترک گوید.(1) 
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) فتنة مقتل عثمان (1/166). با مطالعه دقیق اخبار و روایات این فتنه عظيم، می‌توان پی به این نکته مهم برد که چرا عثمان(رض) حاضر به سرکوب شورشیان نشد: 
1-	عمل به وصیتی که سال‌ها قبل از وقوع آن رویداد، رسول خدا(ص) آن را با عثمان(رض) در میان گذاشته بود و عثمان نیز آن را در روز فاجعه برای مردم بیان نمود و اعلام کرد که پیمانی است که او باید با صبر و ایثار، آن‌را به فرجام رساند.(1) 
2-	او نمی‌خواست که اولین حاکمی باشد که بعد از رسول الله(ص) در میان امت او فتنه و جنگ و خونریزی به راه اندازد.(2) 
3-	او یقین داشت که طغیان‌گران تنها قصد جان او را دارند و به همین دلیل، هیچ مسلمان دیگری را سپر جان خویش قرار نداد.(3) 
4-	او می‌دانست که او در این فتنه کشته خواهد شد و مطمئن بود این همان آزمایش است که مدت‌ها پیش، رسول خدا(ص) او را به خاطر صبر و استقامت در برابر آن و دفاع از حق در برابر بطلان این فتنه، بشارت به بهشت و جنت المأوی دادند. او می‌دانست که دیر یا زود در این ماجرا به قتل خواهد رسید. به ویژه، پس از خوابی که در آن رسول خدا(ص) به او گفته بود که روز بعد نزد آن حضرت(ص) افطار خواهد نمود، عثمان مطمئن شد که زمان شهادت او بسیار نزدیک است. 
5-	عبدالله بن سلام(رض) به او پیشنهاد کرده بود که در برابر این فتنه، خویشتن‌دار باشد؛ چرا که صبر و گذشت او در برابر شورشیان از هر اقدام دیگری مؤثرتر است.(4) 
به این ترتیب حدیثی را که عبدالله بن حواله(رض)(5)  از رسول خدا(ص) نقل می‌کند که 
«من نجا من ثلاث فقد نجا -ثلاث مرات-: موتي، والدجال، وقتل خليفة مصطبرا بالحق معطيه».
«هر کس از آزمایش مرگ من، فتنه دجال و مصیبت خلیفه‌ای که در راه دفاع از حق به قتل می‌رسد، نجات یابد رستگار شده است».
تحقق یافت و عثمان در راه دفاع از حق و مقابله با فتنه و فتنه‌انگیزان به شهادت رسید.(6) 
در طول جریانات این فاجعه شوم، می‌بینیم که با وجود تمام غوغاها و آشوب‌ها، عثمان همچنان آرامش و صبر خود را از دست نمی‌دهد و در کمال حلم و گذشت به یافتن بهترین راه مقابله با شعله‌ور شدن آتش این فتنه می‌اندیشد(7) . ابن تیمیه در توصیف این حلم و آرامش و صبر و مقاومت عثمان چنین می‌گوید: همه‌ي مسلمانان بر این اتفاق نظر دارند که عثمان تا آن‌جا که می‌توانست مانع جنگ و خونریزی می‌شد و در برابر آنان‌که قصد تخریب شخصیت و آبروی او را داشته و آشکار می‌خواستند که او را به قتل رسانند به صورت کم‌نظیری صبر پیشه می‌نمود. او با وجود اعلام حمایت صحابه و مسلمانان از او در برابر شورشیان، هرگز اقدام به سرکوب آنان نمی‌کند و تلاش می‌نماید تا از هر نوع جنگ و خونریزی جلوگیری به عمل آورد. او در مقابل اصرار صحابه که معتقد بودند او باید به مکه برود، پاسخ می‌دهد که حاضر نیست باعث شکسته شدن حرمت حرم شود. چون به او پیشنهاد می‌کنند که به شام عزیمت کند، بیان می‌دارد که تحت هیچ شرایطی سرزمین هجرت را ترک نمی¬‌گوید و آن‌گاه که دیگران تنها راه‌حل را جنگ با شورشیان و بیرون راندن آن‌ها از مدینه می‌دانند اعلام می‌کند که او هرگز نخستین حاکمی نخواهد بود که در میان امت محمد(ص) جنگ و خونریزی به راه بیاندازد. و عثمان صبر در پیش می‌گیرد تا آن هنگام که مظلومانه و ناجوانمردانه به شهادت می‌رسد و این خود از بزرگترین فضائل کم نظیر اوست که قاطبه مسلمانان بدان اعتراف دارند.(8) 
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1) فضائل الصحابة (1/605) سند آن صحیح است. 
2) فتنة مقتل عثمان (1/167)، 