تح“  گفته  است‌:  این  حدیث  در  این  باره  صریحترین  و  صحیحترین  حدیث  است‌.  شک  درباره  بیان  مسافت  به “‌میل‌“  یا  ‌“‌فرسخ‌‌“  وسیله  حدیثی‌ که  ابوسعید  خدری  روایت ‌کرده  است‌،  بر طرف  می‌گردد،  او  گفته  است‌:  “پیامبر صلی الله علیه و سلم  هرگاه  به  مسافت یک  فرسخ  سفر  می‌کرد،  نماز  را  شکسته  می‌خواند‌“‌.  سعید  بن  منصور این  حدیث  را  روایت  و  حافظ  در“ ‌التلخیص‌“  آن  را  ذکر  کرده  و  با  سکوت  از آن  بدان  اقرار نموده  است‌.  پیداست‌ که  هر فرسخ  سه  میل  است‌.  بنابر این  شک  انس  در  ذکر “‌میل‌“  یا “‌فرسخ‌“  در  حدیث  سابق  از  بین  می‌رود  و  معلوم  می‌گردد که ‌کمترین  مسافتی ‌که  پیامبر صلی الله علیه و سلم  در آن  نماز  را  شکسته  و  بصورت  قصر  

خوانده‌،  سه  میل  بوده  است‌.  یک  فرسخ  ٥٥٤١  متر  و  یک  میل  ١٧٤٨  متر  می‌باشد.  کمترین  فاصله‌ای‌ که  برای  نماز  قصر  ذکر  شده  است‌،  یک  میل  می‌باشد که  ابن  ابی  شیبه  با  اسناد  صحیح  از  ابن  عمر  روایت ‌کرده  است‌.  و  ابن  حزم  نیز  بدان  عمل ‌کرده  و  گفته  است‌ کمتر  از  یک  میل  نمی‌توان  نماز  را  شکسته  خواند  چه  پیامبر صلی الله علیه و سلم  برای  تدفین  مردگان  از شهر بیرون  رفته  و  برای  قضای  حاجت  به  بیابان  رفته  است  و  نماز را  قصر  نکرد،  و  شکسته  نخواند.  (‌یعنی ‌کمتر  از یک  میل  رفته  بود)‌.  و اما  آنچه ‌که  فقهاء  در‌باره  شرط  بودن  سفر  طولانی ‌گفته‌اند  و  حداقل  آن  را  بعضی  دو  مرحله  و  بعضی  دیگر  سه  مرحله  ذکر کرده‌اند.  امام  ابوالقاسم  خرقی  در “‌مغنی‌“  جواب  آنان  را  داده  و  گفته  است‌:  من  برای  آنان  حجتی  نمی‌بینم‌.  چه  اقوال  اصحاب  در این  باره  متعارض  و  مختلف  است‌،  بنابر این  برای  اختلاف  حجتی  نیست‌.

و  از  ابن  عمر  و  ابن  عباس  خلاف  آنچه ‌که  یاران  ما  بدان  احتجاج ‌کرده‌اند،  روایت  شده  است‌.  تازه  اگر این  مطلب  هم  نبود  با  وجود  قول  و فعل  پیامبر صلی الله علیه و سلم  قول  آنان  برای  ما  حجت  نبود.  بنابر این  چون  اقوالشان  در  این  باره  به  ثبوت  نرسیده  است  بدو  علت  نمی‌توان  نظرشان  را،  درباره  طول  سفر  و  شرط  بودن  آن  پذیرفت‌:  اول  اینکه  همانگونه ‌که  روایت ‌کردیم‌،  مخالف  با  سنت  نبوی  است‌،  و  با  ظاهر آیه  نیز  مخالف  است  چه  ظاهر آیه  مباح  بودن  قصر و شکسته  خواندن  نماز است  برای  هر کس‌ که  به  سفر  برود: " وإذا ضربتم في الارض فليس عليكم جناح أن تقصروا من الصلاة .و  بمقتضای  حدیثی ‌که  از  یعلی بن امیه  نقل  شد  شرط ‌“‌خوف“  ساقط  شد،  بنابر این مطلق  مسافرت  می‌ماند  و  حکم  بدان  تعلق  می‌گیرد.  بعضی  به  این  حدیث " يمسح المسافر ثلاثة أيام  "  استدلال ‌کرده‌اند  در  صورتیکه  این  حدیث  برای  بیان  مدت  مسح  است  نه  مدت  مسافرت‌.  پس  نمی‌توان  بدان  استدلال  نمود که  طی  مسافت‌ کوتاه  در  سه  روز  صورت  می‌گیرد  چه  پیامبر صلی الله علیه و سلم  کمتر  از  آن  را  سفر  نامیده  است‌، ‌که  فرمود:" لا يحل لامرأة تؤمن بالله واليوم الاخر أن تسافر مسيرة يوم إلا مع ذي محرم  [‌برای  زنی ‌که  به ‌“‌الله‌“  و  روز آخرت  ایمان  داشته  باشد  روا  نیست‌ که  مسیر  یک  روز  راه  را  بدون محارم  به  سفر  برود  و  طی ‌کند]‌".  

دوم‌،  اینکه  تقدیر  و  تخمین  زدن  متوقف  است  و  تنها  بمجرد  رای  نمی‌توان  حکمی  را  بیان ‌کرد  بویژه  در  چیزی‌ که  اصل  و  نظیری  ندارد که  بدان  برگشت  داده‌،  یا قیاس  شود.  دلیل  به  نفع ‌کسانی  است ‌که  برای  هر گونه  مسافرتی  قصر  را  جایز  می‌دانند،  مگر اینکه  اجماع  بر خلاف  آن  منعقد  باشد.  ظاهرا  مسافرت  فرق  نمی‌کند  که  با  هواپیما  یا  قطار  یا  غیر آن  و  در سفر مباح  یا  غیر مباح  باشد.  و کسی ‌که  مقتضای  کارش  سفر  همیشگی  باشد،  مانند  ملاح  و کسی‌ که ‌‌کارش ‌کرایه ‌کشی  است  برای  او  جایز  است ‌که  نماز  را  شکسته  بخواند  و  روزه  را  بخورد  چه  او  حقیقتاً  مسافر  است‌.  

3-‌محلی‌ که  قصر  و کوتاه کردن  نماز  از آنجا  آغاز می‌شود:
جمهور علماء  بر آن  هستند که  بمحض  جدا  شدن  از محل  اقامت  و  بیرون  رفتن  از  شهر می‌توان ‌کوتاه ‌کردن  نمازهای  چهار رکعتی  و  شکسته  خواندن  آنها  را،  انجام  داد  و  خروج  از  آبادی  و  شهر  محل  اقامت  شرط  است‌.  نمازگزار  تا  وقتی‌ که  به  نخستین  خانه‌های  آبادی  یا  شهر  محل  اقامت  وارد  می‌شود،  نماز  را  بصورت  شکسته می خواند.  

ابی المنذر گفته  است‌:  من  نشنیده‌ام ‌که  پیامبر صلی الله و علیه و سلم  در  هیچیک  از  سفرهایش‌،  نماز  را  شکسته  خوانده  باشد،  مگر  بعد  از  خروج  از  مدینه‌.  انس‌ گفته  است‌:  من  نماز  ظهر  را  با  پیامبر صلی الله علیه و سلم  در  مدینه  چهار  رکعتی  و  در  ‌“‌ذی  الحلیفه‌‌“  دو  رکعتی  خوانده‌ام‌.  به  روایت  همه  محدثین‌،  بعضی  از  سلف  می‌گویند،  هر کس  قصد  سفر کرد،  نماز  را شکسته  می‌خواند  ولو  اینکه  در  خانه‌اش  باشد.  

4-‌چه  وقتی  مسافر  نماز  را کامل  می‌خواند؟
مسافر  تا  زمانی  که  مسافر  باشد  نماز  را  شکسته  می‌خواند.  هرگاه  بمنظور  رفع  نیازی‌ که  امید  برآورده  شدن  آن  را  دارد،  سفرش  طول‌ کشید،  همچنان  نماز  را  شکسته  می‌خواند،  چه  او  باز  هم  مسافر  بحساب  می‌آید،  اگر چه  سالها  بماند.

ابن  القیم  می‌گوید  اگر  مسافر برای  مدت  معینی  قصد  اقامت  نمود،  این  اقامت  باز  هم  حکم  سفر  را  دارد،  خواه  مدت  طولانی  باشد  یا  مدت ‌کوتاه‌.  مگر  اینکه  در  آن  محل  اقامت  برای  همیشه  سکونت‌ گزیند  و آنجا  را  وطن  خویش  قرار دهد.  علماء  در  این  باره  آراء  فراوانی  ابراز  داشته‌اند که  ابن  القیم  آنها  را  خلاصه  نموده  و  رای  خویش  را  ترجیح  داده  و گفته  است‌:

“‌پیامبر صلی الله علیه و سلم  بیست  روز  در  تبوک  اقامت  داشت‌ که  نماز  را  شکسته  می‌خواند  و  به کسی  نگفت‌:  اگر  بیش  از  بیست  روز اقامت‌ کرد،  نماز  را  شکسته  نخواند،  ولی  بطور  اتفاقی  اقامت  ایشان  این  مدت  طول ‌کشید“‌‌.  مدت  اقامت  در  حال  سفر  حکم  سفر  دارد  خواه ‌کوتاه  یا  بلند  باشد،  مشروط  برآنکه  سکونت  دائمی  اختیار نکند  و  قصد  اقامت  در آن  محل  را  نداشته  باشد.  علمای  سلف  و خلف  در این  مساله  با  هم  بسیار  اختلاف  دارند:  در  صحیح  بخاری  از  ابن  عباس  روایت ‌کرده  است‌ که‌:‌“‌پیامبر صلی الله علیه و سلم  در  بعضی  از  سفرهایش  نوزده  روز اقامت‌ کرده  و  بجای  نماز  چهار رکعتی  نماز  دو  رکعتی  می‌خواند.  بنابر این‌،  ما  هم  هرگاه  نوزده  روز  اقامت  می‌کردیم  نمازها  را  دو  رکعتی  می‌خواندیم‌.  و  هرگاه  بیش  از آن  اقامت  می‌کردیم‌،  نمازها  را  بصورت  اتمام  (‌چهار  رکعتی‌)  می‌خواندیم‌“‌.  از  ظاهر  سخن  احمد  برمی‌آید  که  مراد  ابن  عباس  اقامت  پیامبر صلی الله علیه و سلم  در  مکه  بهنگام  فتح  مکه  می‌باشد  چون  او گفته  است‌: “‌پیامبر صلی الله علیه و سلم در  زمان 