"w:text:1013.txt">عاريت</a><a class="text" href="w:text:1014.txt">الوديعه</a><a class="text" href="w:text:1015.txt">غصب</a></body></html>بيع =  دا‌د  و ستد  و معا‌ملات  

سرخيزي  در  طلب  روزي
ترمذي  از  صخر  غامدي  روايت‌ كرده  است‌،‌كه  پيامبر صلي الله عليه و سلم   گفت‌:" اللهم بارك لامتي في بكورها    [خداوندا  تلاش  سحرخيزانه  امت  مرا  در  طلب  روزي‌،  مبارك‌گردان‌]"‌.  و  گفت‌:  هرگاه  پيامبر صلي الله عليه و سلم   دسته  سپاهي  يا  لشكري  را گسيل  مي‌داشت‌،  اول  روز آنها  را  روانه  مي‌كرد،  و اين  صخر خود  مرد  تاجرپيشه‌اي  بود،  هرگاه ‌كاروان  تجارتي  راگسيل  مي‌داشت‌،  اول  روز آنها  را  روانه  مي‌كرد،‌كه  ثروتمند  شد  و  مالش  فراوان  شد.

كسب  حلال
از علي عليه السلام  روايت  شده  است‌ كه  پيامبر صلي الله عليه و سلم   گفت‌:" إن الله تعالى يحب أن يرى عبده.يعني في طلب الحلال     [‌براستي  خداوند  دوست  دارد  بنده  خويش  را  ببيند كه  در  راه كسب  حلال  سعي  و  تلاش  مي‌كند]"‌.  بروايت  طبراني  و  ديلمي‌.

از ‌مالك  بن  انس  روايت  است‌ كه  پيامبر صلي الله عليه و سلم   گفت‌:"  طلب الحلال واجب على كل مسلم  [‌طلب ‌كسب  حلال  برهر  مسلماني  واجب  است‌]"‌.  طبراني  آن  را  روايت‌كرده  و  منذري‌گفته  اسناد  آن  حسن  است  ان  شاء  الله‌.

رافع  بن  خديج  گفته‌كه  آورده‌اند:  از  پيامبر صلي الله عليه و سلم   سوال  شد:‌ كدام ‌كسب  حلال‌تر  و  مبارك‌تر  است‌؟  فرمود:" عمل المرء بيده، وكل بيع مبرور   [عمل  انسان  بدست  خودش  و  هر  داد  و  ستدي ‌كه  از  عمل  حرام  و  غش  و  خيانت  خالي  باشد]‌".  اصول  مكاسب  زراعت  و  تجارت  و  صنعت  است‌،  و  پاكترين  آنها  آنست‌كه  انسان  بدست  خود  انجام  دهد  و  چيزي‌كه  از  غنايم  در  جهاد  بدست  مي‌آيد  و  بعضي‌گفته‌اند.  تجارت‌.  احمد  و  بزار  و  طبراني  از  ابن  عمر  با  سندي‌ كه  راويانش  مورد  وثوق  هستند،  روايت ‌كرده‌اند.  

وجوب  علم  و آگاهي  به  احكام  داد  و  ستد  و  بيع  و  معاملات
هركس‌كه  بكسب  و  داد  و  ستد  مي‌پردازد،  بر  وي  واجب  است‌،‌كه  عالم  وآگاه  باشد  از چيزهائي‌ كه  معاملات  و كسب  را  صحيح  يا  فاسد  مي‌كنند  تا  معاملات  او  صحيح  و  تصرفاتش  بدور  از  فساد  باشد.  آورده‌اند  كه  عمر  خطاب  در  بازار  مي‌گرديد  و  بعضي  تجار  و  بازرگان  را  شلاق  مي‌زد  و  مي‌گفت‌:

“‌نبايد  در  بازار  ما  -  اسلامي  -‌كسي  معاملات  و  داد  و  ستد كند،  مگر  اينكه  فقه  معاملات  را  بداند  والا  خواهي  نخواهي  دچار  ر‌باخواري  مي‌شود”  متاسفانه  امروز بسياري  از  مسلمين  در  يادگيري  معاملات  درست‌،  برابرفقه  اسلامي‌،  اهمال  مي‌كنند  و  اين  جنبه  را  بكلي  مورد  غفلت  قرار  داده‌اند  و  بگونه‌اي  درآمده‌اند كه  بحرام  خواري اهميت  نمي‌دهند  و  مبالات  نمي‌كنند،  برايشان  مهم  نيست  هر  اندازه  سود  و  نفع  بيشترو  بيشتر  باشد  وكسب  چند  برابر  شود،‌گوششان  بدهكار  حلال  و  حرام  نيست  و  براستي  اين  اشتباه  بزرگي  است‌،  زيرا  بازرگانان  بايد  براي  رفع  اين  نقيصه‌،  تلاش  كنند  تا  حلال  وحرام  ومباح  و غير مباح  را  ازهم  جدا  سازند  وكسب  حلال  و پربركت  داشته  باشند  و  حتي‌المقدور  از  شبهات  و  شكوك  بدور  باشند.  پيامبر صلي الله عليه و سلم    مي‌فرمايد:" طلب العلم فريضة على كل مسلم ومسلمة    [‌طلب  و كسب  دانش  و آگاهي  بر  هر  مسلمان  مرد  و زني  واجب  و  فريضه  است‌]"‌.  پس  هركس‌كه  در  پي‌كسب  حلال  و  حلال  خواري  باشد  و  بخواهد  اطمينان  و  رضاي  مردم  را  داشته  باشد،  بايد  از  اين مطلب  آگاه  باشد.

نعمان  بن  بشير گويد:  پيامبر صلي الله عليه و سلم   گفت‌:" الحلال بين  والحرام بين   وبينهما أمور مشتبهة  ، فمن ترك ما يشتبه عليه من الاثم كان لما استبان أترك، ومن اجترأ على ما يشك فيه من الاثم أوشك أن يواقع ما استبان.والمعاصي حمى الله.من يرتع حول الحمى يوشك أن يواقعه  [‌حلال  واضح  و آشكار  است‌ كه  چيزي  است ‌كه  شارع  فعل  آن  را  خواسته  است‌.  و  حرام  نيز آشكار  است‌كه  چيزي  است‌كه  شارع  ترك  آن  را  خواسته  است  و  در  ميان  حلال  و  حرام  چيزهائي  هست‌كه  نزد  بعضي  از  مردم  محل  اشتباه  است‌كه  آراء  علما  درآن  با  هم  اختلاف  دارند.كسي‌كه  امور  مشتبهه  را  ترك ‌كند  ازترس  اينكه  مبادا  بحرام  دچار  شود  نسبت  به‌كارهائي‌كه  تكليف  آنها  روشن  است‌،  بيشتر  احتياط  مي‌كند  و بيشتر دوري  مي‌كند.  يعني  بطريق  اولي  نزديك  حرام  نمي‌رود.  و كسي‌كه  بر  ارتكاب‌ كارهاي  مشكوك  و  مشتبهه  فيه ‌گستاخ  و  جسور  باشد،  نزديك  است‌كه  نفس  خويش  را  بكارهاي  حرام  نيز  دچاركند  يعني‌كسي  كه  بسيار  دنبال  كارهاي  مكروه  مي‌گردد،  بالاخره  خود  را  دچار  ارتكاب  حرام  مي‌كند. گناهان  و  حرامها  قرق  شده  و  قدغن  شده  خدايند  وكسي‌كه  درپيرامون  حمايت  شده  و  قرق  شده‌،  بچراند  نزديك  است ‌كه‌گوسفندان  خود  را  به  قرق  شده  در آورد  يعني‌كسي‌كه  از  مرزهاي  حرام  برنمي‌گردد  سرانجام  مرتكب  حرام  مي‌شود]"‌.  بروايت  بخاري  و  مسلم‌.

معني  بيع
كلمه  بيع  درلغت  بمعني  مطلق  مبادله  است  و دو لفظ  “‌بيع‌”  -‌فروختن  -‌و  “‌شراء‌”  -  خريدن  -‌بمعني  هم  بكار  مي‌روند  و  از  جمله  الفاظي  هستندكه  براي  معاني  متضاد  بكار  مي‌روند  و  مشترك  هستند.
"بيع‌“ ‌در  اصطلاح  شرع  اسلامي‌،  مبادله  مالي  است  به[1]  مال  ديگر  بر  سبيل  تراضي  طرفين‌.  يا  نقل  ملكيتي‌[2]  است‌،  در  برابر  عوض‌[3]  بر  سبيل  و  بشيوه‌اي ‌كه  از  نظر  شرع[4]  مجاز  باشد. 

دليل  شرعي  جواز  بيع  و  معاملات 
دليل  شرعي  و  روا  بودن  بيع  و  معاملات‌،  قرآن  و  سنت  نبوي  و  اجماع  امت  اسلامي  است‌.
دليل  آن  از قرآن‌:" وأحل الله البيع وحرم الربا    بقره  ٢٧٥  [‌خداوند  بيع  را  حلال  و  ربا  را حرام ‌كرده  است‌]‌’‌’‌.  و  دليل  آن  از  سنت  نبوي‌:" أفضل الكسب عمل الرجل بيده، وكل بيع مبرور  [نيكوترين‌كسب‌،  عمل  انسان  است  بدست  خودش  و  هر  معامله‌اي‌كه  از  حرام  و  غش  و  خيانت  خالي  باشد]"‌.  و  امت  اسلامي  اجماع ‌كرده‌اند  بر  اينكه  از  زمان  پيامبر صلي الله عليه و سلم    تا  بامروز بيع  و  معاملات  وجود  داشته  و  روا  بوده  است‌.

فلسفه‌ و حكمت ‌بيع  
خداوند  بمنظور  اينكه  بر  بندگان  خويش  ميدان  زندگي  راگسترش  دهد  بيع  را  حلال‌كرده  است  چون  هر  فردي  از  افراد  انسان  نياز  مبرم  و  قطعي  به  مواد  خوراكي  و  پوشاكي  و  چيزهاي  ديگر  مورد  نياز  دارد  و  مادام ‌كه  زنده  باشد  و  از آنها  بي‌نياز  نيست  و  بديهي  است‌كه  هر  انساني‌،  نمي‌تواند  همه  آن  چيزهاي  مورد  نياز  خويش  را  فراهم  آورد،  پس  مجبوراست‌كه  آنها  را  از  ديگران  بگيرد  و  براي  اين‌كار،  هيچ  راهي  بهتر و  كاملتر  از  شيوه  مبادله  نيست‌،  پس  چيزي  راكه  از  نياز  خودش  زيادي  است‌،  و  بدان  نيازي  ندارد،  مي‌دهد  و  چيزي  را  از  ديگران  مي‌گيردكه  بدان  نيازمند  مي‌باشد.

 ا